Μυθολογία · Επίπεδο Β1
Ο Βούσιρις
Θυσίαζε ξένους για να σταματήσει η ξηρασία. Ο ένατος ξένος ήταν ο Ηρακλής.
Στην Αίγυπτο, λέει ο μύθος, έπεσε κάποτε ξηρασία που κράτησε εννιά χρόνια. Ο Νείλος δεν ανέβαινε, τα χωράφια δεν έδιναν τίποτα, οι άνθρωποι πέθαιναν.
Ο βασιλιάς Βούσιρις κάλεσε μάντεις από παντού.
Ήρθε ένας από την Κύπρο, ο Φρασίος, και έδωσε την απάντηση: η ξηρασία θα σταματούσε αν θυσίαζαν κάθε χρόνο έναν ξένο στον Δία.
Ο Βούσιρις τον άκουσε προσεκτικά. Και μετά τον έπιασε και τον θυσίασε πρώτον — αφού ήταν, τεχνικά, ξένος.
Από τότε το έκανε κάθε χρόνο. Οι ταξιδιώτες που έφταναν στην Αίγυπτο δεν έφευγαν ποτέ.
Χρόνια αργότερα πέρασε από εκεί ο Ηρακλής, στον δρόμο του για τα μήλα των Εσπερίδων.
Τον έπιασαν, τον έδεσαν και τον οδήγησαν στον βωμό με στεφάνι στο κεφάλι, όπως έκαναν με τα ζώα. Ο Ηρακλής άφησε να γίνουν όλα.
Και τη στιγμή που ο ιερέας σήκωσε το μαχαίρι, τέντωσε τα χέρια του και έσπασε τα δεσμά σαν κλωστές.
Σκότωσε τον Βούσιρι πάνω στον ίδιο του τον βωμό, μαζί με τον γιο του και τους ιερείς.
Οι Έλληνες διηγούνταν αυτή την ιστορία με ευχαρίστηση, γιατί ταίριαζε στην ιδέα τους για τους «βαρβάρους». Ο Ηρόδοτος όμως — που είχε πάει ο ίδιος στην Αίγυπτο — την απορρίπτει κατηγορηματικά.
Γράφει ότι οι Αιγύπτιοι δεν θυσιάζουν ανθρώπους σε καμία περίπτωση, ότι το ιερό τους δίκαιο δεν το επιτρέπει, και ότι οι Έλληνες «λένε πολλά ανόητα» για λαούς που δεν γνωρίζουν. Το χαρακτηρίζει καθαρή επινόηση.
Έναν αιώνα αργότερα ο ρήτορας Ισοκράτης έγραψε ολόκληρο λόγο, τον Βούσιρι, όπου υπερασπίζεται τον βασιλιά και δείχνει ότι οι χρονολογίες δεν βγαίνουν καν: ο Βούσιρις έζησε γενιές πριν από τον Ηρακλή.
Ο μύθος επιβίωσε παρ' όλα αυτά, και είναι χρήσιμος ακριβώς γι' αυτό. Δείχνει πώς ένας λαός φαντάζεται τον ξένο όταν δεν τον έχει επισκεφθεί — και πόσο δύσκολα πεθαίνει μια ιστορία, ακόμα κι όταν οι ίδιοι της οι ιστορικοί λένε ότι δεν συνέβη.