Μυθολογία · Επίπεδο Β1
Ο Βούσιρις
Μια σκοτεινή ελληνική ιστορία για την Αίγυπτο — και οι αρχαίες αντιρρήσεις.
Στην Αίγυπτο, λέει ο μύθος, έπεσε κάποτε ξηρασία που κράτησε εννιά χρόνια. Ο Νείλος δεν ανέβαινε, τα χωράφια δεν έδιναν τίποτα, οι άνθρωποι πέθαιναν.
Ο βασιλιάς Βούσιρις κάλεσε μάντεις από παντού.
Ήρθε ένας από την Κύπρο, ο Φρασίος, και έδωσε την απάντηση: η ξηρασία θα σταματούσε αν θυσίαζαν κάθε χρόνο έναν ξένο στον Δία.
Ο Βούσιρις τον άκουσε προσεκτικά. Και μετά τον έπιασε και τον θυσίασε πρώτον — αφού ήταν, τεχνικά, ξένος.
Από τότε το έκανε κάθε χρόνο. Οι ταξιδιώτες που έφταναν στην Αίγυπτο δεν έφευγαν ποτέ.
Χρόνια αργότερα πέρασε από εκεί ο Ηρακλής, στον δρόμο του για τα μήλα των Εσπερίδων.
Τον έπιασαν, τον έδεσαν και τον οδήγησαν στον βωμό με στεφάνι στο κεφάλι, όπως έκαναν με τα ζώα. Ο Ηρακλής άφησε να γίνουν όλα.
Την τελευταία στιγμή, όμως, τέντωσε τα χέρια του και έσπασε τα δεσμά σαν κλωστές.
Στην αφήγηση του Απολλόδωρου, ο Ηρακλής σκότωσε τον Βούσιρι, τον γιο του, τον κήρυκά του και τους ιερείς που συμμετείχαν στη θυσία.
Η ιστορία παρουσίαζε τους ξένους «βαρβάρους» ως σκληρούς και παράξενους. Ο Ηρόδοτος όμως, που γνώρισε την Αίγυπτο, την απορρίπτει κατηγορηματικά.
Γράφει ότι μια τέτοια ανθρωποθυσία δεν ταίριαζε καθόλου στα αιγυπτιακά έθιμα και θεωρεί την ιστορία απίστευτη.
Αργότερα ο ρήτορας Ισοκράτης έγραψε τον Βούσιρι, μια ρητορική άσκηση που παρουσιάζει μια εντελώς διαφορετική εικόνα του βασιλιά. Επισημαίνει επίσης ότι, σύμφωνα με την παραδοσιακή χρονολόγηση, ο Βούσιρις έζησε πολύ πριν από τον Ηρακλή.
Ο μύθος επιβίωσε παρ’ όλα αυτά. Σήμερα μπορεί να μας βοηθήσει να αναγνωρίζουμε τις ιστορίες που παρουσιάζουν έναν άλλο λαό ως κατώτερο ή επικίνδυνο, χωρίς αξιόπιστα στοιχεία.