Ο πλάγιος λόγος
Μεταφορά δηλώσεων, ερωτήσεων και προσταγών με ότι / πως / αν / να — και γιατί τα ελληνικά κρατούν τον αρχικό χρόνο, χωρίς μετατόπιση.
Δηλώσεις: ότι / πως
Οι πλάγιες δηλώσεις εισάγονται με «ότι» ή «πως», που εναλλάσσονται ελεύθερα· το «πως» είναι λίγο πιο προφορικό. Το ύφος το καθορίζει το ρήμα εξάρτησης: είπε, δήλωσε, ισχυρίστηκε, παραδέχτηκε.
- Ο υπουργός ισχυρίστηκε ότι δεν γνώριζε τίποτα.λόγιο ρήμα εξάρτησης
- Μου είπε πως έρχεται αύριο.πιο προφορικό «πως»
Χωρίς μετατόπιση χρόνου
Σε αντίθεση με τα γαλλικά και τα αγγλικά, τα ελληνικά συνήθως κρατούν τον χρόνο του ευθέος λόγου: «Είμαι κουρασμένος» → Είπε ότι είναι κουρασμένος. Οι αντωνυμίες, τα πρόσωπα και οι χρονικοί ή τοπικοί δείκτες προσαρμόζονται όταν αλλάζει η οπτική: «εδώ σήμερα» → «εκεί εκείνη τη μέρα».
- Είπε ότι μένει χρόνια στη Λωζάνη.διατήρηση ενεστώτα
- Μας διαβεβαίωσε ότι θα τελειώσει εγκαίρως.διατήρηση μέλλοντα
Πλάγιες ερωτήσεις: αν, πού, πότε
Οι ερωτήσεις ολικής άγνοιας μεταφέρονται με «αν»· οι μερικής άγνοιας κρατούν την τονισμένη ερωτηματική τους λέξη (πού, πότε, γιατί). Η σειρά των λέξεων και ο χρόνος δεν αλλάζουν.
- Με ρώτησε αν θα έρθω στη γιορτή.ολική ερώτηση με «αν»
- Ρώτησε πού μένουμε και πότε γυρίζουμε.μερική ερώτηση
Πλάγιες προσταγές: να
Η προσταγή ή η παράκληση μεταφέρεται με να + υποτακτική: «Περίμενε!» → Μου είπε να περιμένω. Η άρνηση γίνεται «να μην».
- Η γιατρός μού είπε να μην πίνω καφέ το βράδυ.άρνηση: να μην
- Μου είπε να περιμένω.προστακτική → να + υποτακτική
- Μας παρακάλεσε να μιλήσουμε πιο σιγά.παράκληση με να + υποτακτική
| ευθύς λόγος | πλάγιος λόγος |
|---|---|
| «Είμαι κουρασμένος.» | Είπε ότι είναι κουρασμένος. |
| «Θα έρθεις;» | Με ρώτησε αν θα έρθω. |
| «Πού μένεις;» | Με ρώτησε πού μένω. |
| «Περίμενε!» | Μου είπε να περιμένω. |
Το ίδιο θέμα σε άλλα επίπεδα
Συχνές ερωτήσεις
Αλλάζει ο χρόνος στον πλάγιο λόγο, όπως στα αγγλικά;
Όχι: δεν υπάρχει ακολουθία χρόνων. «Είμαι κουρασμένος» → «Είπε ότι είναι κουρασμένος». Αλλάζουν μόνο οι αντωνυμίες και οι καταλήξεις του προσώπου.
Πώς μεταφέρουμε μια ερώτηση στον πλάγιο λόγο;
Οι ερωτήσεις ολικής άγνοιας εισάγονται με «αν»: «Με ρώτησε αν θα έρθω». Οι ερωτήσεις μερικής άγνοιας κρατούν το τονισμένο ερωτηματικό: «Ρώτησε πού μένουμε και πότε γυρίζουμε».
Πώς μεταφέρουμε μια προσταγή ή ένα παράκλημα στον πλάγιο λόγο;
Με «να» + υποτακτική: «Περίμενε!» → «Μου είπε να περιμένω». Η άρνηση γίνεται «να μην»: «Μου είπε να μην πίνω καφέ το βράδυ».