Μυθολογία · Επίπεδο Β1
Ο Φινέας, οι Άρπυιες και οι Συμπληγάδες
Ο Φινέας σώθηκε από τις Άρπυιες και έδειξε στους Αργοναύτες πώς να περάσουν τις Συμπληγάδες.
Ταξιδεύοντας προς την Κολχίδα, οι Αργοναύτες σταμάτησαν στη Θράκη. Εκεί ζούσε ο ηλικιωμένος μάντης Φινέας. Μπορούσε να γνωρίζει όσα θα συνέβαιναν, αλλά οι θεοί τον είχαν τυφλώσει και τον βασάνιζαν οι Άρπυιες.
Στα Αργοναυτικά του Απολλώνιου του Ρόδιου, ο Δίας τον τιμώρησε επειδή αποκάλυπτε με ακρίβεια στους ανθρώπους τα σχέδια των θεών. Τον τύφλωσε και του έστειλε τις Άρπυιες. Άλλες αρχαίες παραδόσεις εξηγούν διαφορετικά την τύφλωσή του, συνδέοντάς την, για παράδειγμα, με τη σκληρή συμπεριφορά του προς τους γιους του.
Κάθε φορά που ο Φινέας καθόταν να φάει, κατέβαιναν από τον ουρανό οι Άρπυιες: μυθικές φτερωτές μορφές. Άρπαζαν το φαγητό από το τραπέζι και ό,τι δεν προλάβαιναν να πάρουν το άφηναν βρόμικο, με μια μυρωδιά που δεν έφευγε.
Έτσι ο Φινέας πεινούσε όλο και περισσότερο και είχε γίνει πολύ αδύνατος.
Όταν έφτασε η Αργώ, ο γέρος τούς περίμενε στην είσοδο του σπιτιού του. Ήξερε ήδη ποιοι ήταν και ήξερε ότι μαζί τους ταξίδευαν δύο άντρες με φτερά: ο Ζήτης και ο Κάλαϊς, γιοι του Βοριά. Ένας παλιός χρησμός έλεγε ότι μόνο αυτοί μπορούσαν να τον σώσουν.
Έστρωσαν λοιπόν τραπέζι. Οι Άρπυιες ήρθαν όπως πάντα — και τότε οι δύο φτερωτοί αδελφοί σηκώθηκαν στον αέρα και τις κυνήγησαν πάνω από τη θάλασσα. Στην αφήγηση του Απολλώνιου έφτασαν ως τις Στροφάδες, τις νησίδες που ονομάζονταν τότε Πλωτές. Εκεί εμφανίστηκε η Ίριδα και τους ζήτησε να σταματήσουν. Οι Άρπυιες ορκίστηκαν ότι δεν θα ξαναενοχλούσαν τον Φινέα και έφυγαν ζωντανές. Σε άλλες αρχαίες παραδόσεις η καταδίωξη έχει διαφορετικό, πιο σκληρό τέλος.
Ο γέρος έφαγε για πρώτη φορά ήσυχος έπειτα από χρόνια. Και μετά τους έδωσε αυτό που είχαν πραγματικά ανάγκη.
«Μπροστά σας», είπε, «είναι οι Συμπληγάδες: δύο βράχοι που κινούνται και χτυπούν ο ένας πάνω στον άλλον. Κανένα καράβι δεν έχει περάσει».
Και τους έδωσε το κόλπο: να αφήσουν πρώτα ένα περιστέρι να πετάξει ανάμεσά τους. Αν το πουλί περνούσε σώο, θα επιχειρούσαν κι εκείνοι· αν το συνέτριβαν οι βράχοι, θα έπρεπε να γυρίσουν πίσω.
Έτσι έκαναν. Το περιστέρι πέρασε και οι βράχοι άγγιξαν μόνο τις άκρες των φτερών της ουράς του. Οι Αργοναύτες τράβηξαν τα κουπιά με όλη τους τη δύναμη τη στιγμή που οι βράχοι άνοιγαν ξανά. Η Αθηνά έσπρωξε το καράβι με το χέρι της. Οι Συμπληγάδες έκλεισαν πίσω τους και πήραν μόνο ένα κομμάτι από την πρύμνη.
Από τότε οι βράχοι στάθηκαν ακίνητοι για πάντα: ο χρησμός έλεγε ότι θα σταματούσαν την πρώτη φορά που ένα πλοίο θα τους περνούσε.
Στην εκδοχή του Απολλώνιου υπάρχει μια έντονη αντίθεση: ο Φινέας τιμωρήθηκε επειδή αποκάλυπτε στους ανθρώπους ολόκληρο το σχέδιο των θεών, αλλά βοήθησε τους Αργοναύτες δίνοντάς τους μόνο όσες οδηγίες επιτρεπόταν να γνωρίζουν. Το ίδιο χάρισμα πρώτα τον κατέστρεψε και έπειτα βοήθησε να σωθούν οι ταξιδιώτες.