Μυθολογία · Επίπεδο Α2
Ο Θερσίτης
Μια σπάνια φωνή απλού στρατιώτη στην Ιλιάδα — και η βίαιη απάντηση που δέχεται.
Στην Ιλιάδα μιλούν κυρίως βασιλιάδες, ήρωες και θεοί. Ο Θερσίτης ξεχωρίζει ως ένας απλός άνθρωπος του στρατού που παίρνει τον λόγο.
Τον λένε Θερσίτη. Ο Όμηρος τον περιγράφει με μεγάλη σκληρότητα: τον αποκαλεί τον πιο άσχημο άντρα που πήγε στην Τροία και περιγράφει αναλυτικά το σώμα του. Η εμφάνισή του χρησιμοποιείται έτσι για να κάνει το κοινό να τον δει αρνητικά πριν ακόμη μιλήσει.
Οι Έλληνες πολεμούσαν εννιά χρόνια και δεν είχαν πάρει τίποτα.
Ο Θερσίτης σηκώθηκε μπροστά σε όλο τον στρατό και μίλησε στον Αγαμέμνονα.
«Τι θέλεις άλλο;» του είπε. «Οι σκηνές σου είναι γεμάτες χαλκό και παίρνεις πρώτος τα καλύτερα λάφυρα. Μήπως θέλεις κι άλλο χρυσάφι;»
Και είπε στους άλλους: «Ας φύγουμε με τα καράβια. Ας τον αφήσουμε εδώ μόνο του».
Το παράξενο είναι ότι τα λόγια του δεν ήταν ψέματα. Λίγες νωρίτερα στο ποίημα, ο Αχιλλέας είχε κατηγορήσει και αυτός τον Αγαμέμνονα για απληστία και αδικία.
Αλλά ο Αχιλλέας ήταν ένας ξακουστός ήρωας και γιος θεάς. Για τον Θερσίτη ο Όμηρος δεν αναφέρει ούτε βασιλικό αξίωμα ούτε θεϊκή καταγωγή.
Ο Οδυσσέας πήγε κοντά του, τον απείλησε και τον χτύπησε στην πλάτη με το χρυσό σκήπτρο.
Ο Θερσίτης κάθισε κάτω δακρυσμένος. Στην πλάτη του έμεινε ένα ματωμένο σημάδι.
Και ο στρατός — οι ίδιοι άνθρωποι για τους οποίους μιλούσε — άρχισε να γελάει.
Ο Όμηρος γράφει ότι είπαν μεταξύ τους: «Καλά έκανε ο Οδυσσέας. Αυτό ήταν το καλύτερο πράγμα που έκανε ποτέ».
Δεν ξαναμιλάει στο ποίημα.
Στη χαμένη Αιθιοπίδα, ένα έπος που συνέχιζε την ιστορία μετά την Ιλιάδα, ο Θερσίτης κορόιδεψε τον Αχιλλέα για όσα ένιωθε απέναντι στη νεκρή Αμαζόνα Πενθεσίλεια. Ο Αχιλλέας θύμωσε τόσο, ώστε τον σκότωσε. Η πράξη του προκάλεσε διαμάχη ανάμεσα στους Αχαιούς.
Το όνομά του έγινε αργότερα σπάνιος χαρακτηρισμός για έναν θρασύ και κακόβουλο επικριτή. Αλλά κάποιοι διαβάζουν αυτή τη σκηνή αλλιώς: ως τη μοναδική φορά που ακούγεται η φωνή του απλού στρατιώτη — και ως αυτό που της συμβαίνει αμέσως μετά.