Μυθολογία · Επίπεδο Β2
Η Ινώ και το πέπλο της Λευκοθέας
Από την τραγωδία της Ινώς στη θαλάσσια θεότητα που βοήθησε τον Οδυσσέα.
Η Ινώ ήταν κόρη του Κάδμου και αδελφή της Σεμέλης. Μετά τον θάνατο της Σεμέλης, ο Δίας έσωσε τον αγέννητο Διόνυσο. Σύμφωνα με μια παράδοση, ο Ερμής έδωσε αργότερα το παιδί στην Ινώ και στον σύζυγό της, τον Αθάμαντα, για να το μεγαλώσουν μεταμφιεσμένο σε κορίτσι.
Η Ήρα το έμαθε.
Η οργισμένη θεά έστειλε τρέλα στην οικογένεια. Στην εκδοχή του Απολλόδωρου, ο Αθάμας σκότωσε με βέλος τον γιο τους, τον Λέαρχο. Άλλοι συγγραφείς αφηγούνται διαφορετικά τον φόνο.
Η Ινώ πήρε στην αγκαλιά της τον μικρότερο γιο της, τον Μελικέρτη, και έφυγε. Στην πιο γνωστή αφήγηση, έφτασε στην άκρη ενός βράχου πάνω από τη θάλασσα.
Κρατώντας το παιδί, πήδηξε στο πέλαγος.
Εκεί ο μύθος αλλάζει πορεία. Ο Οβίδιος διηγείται ότι η Αφροδίτη, γιαγιά της Ινώς μέσω της Αρμονίας, παρακάλεσε τον Ποσειδώνα να τους σώσει. Εκείνος τους έκανε θαλάσσιες θεότητες: η Ινώ έγινε η Λευκοθέα, δηλαδή «λευκή θεά», και ο Μελικέρτης έγινε ο Παλαίμονας.
Η Λευκοθέα συνδέθηκε με τη βοήθεια προς τους ναυτικούς που κινδύνευαν.
Τη συναντάμε ήδη στην Οδύσσεια, όπου ο Όμηρος την αποκαλεί πρώην θνητή Ινώ. Ο Ποσειδώνας έχει χτυπήσει τη σχεδία του Οδυσσέα με μεγάλη θύελλα και ο ήρωας παλεύει να κρατηθεί ζωντανός.
Η Λευκοθέα βγαίνει από τα κύματα και του δίνει μια συμβουλή που ακούγεται παράλογη: να εγκαταλείψει τη σχεδία, να βγάλει τα ρούχα του, να δέσει γύρω στο στήθος του το πέπλο της και να κολυμπήσει. Του υπόσχεται ότι με αυτό δεν θα πάθει τίποτε.
Ο Οδυσσέας διστάζει, επειδή φοβάται μήπως κάποιος θεός τού στήνει παγίδα. Παραμένει στη σχεδία όσο εκείνη αντέχει. Μόνο όταν ένα νέο κύμα τη διαλύει, ακολουθεί τη συμβουλή της.
Με το πέπλο δεμένο στο σώμα του κολυμπά δύο μερόνυχτα και φτάνει στη Σχερία. Όταν βγαίνει από το ποτάμι στη στεριά, το λύνει και το ρίχνει πίσω στο νερό, όπως του είχε παραγγείλει η θεά. Την επόμενη μέρα θα τον βρει η Ναυσικά.
Μια παράδοση συνέδεε τον Παλαίμονα και με την ίδρυση των Ισθμίων. Ο Σίσυφος λέγεται ότι βρήκε το σώμα του Μελικέρτη και οργάνωσε νεκρικούς αγώνες προς τιμήν του. Αργότερα τα Ίσθμια ήταν πανελλήνιοι αγώνες αφιερωμένοι κυρίως στον Ποσειδώνα, ενώ ο Παλαίμονας είχε δική του λατρεία στο ιερό.
Η ιστορία συνδέει μια τραγική θνητή μητέρα με μια ευεργετική θαλάσσια θεότητα. Μπορούμε να τη διαβάσουμε ως μεταμόρφωση της συμφοράς σε σωτηρία: η Ινώ, που χάθηκε κάποτε στο πέλαγος, εμφανίζεται αργότερα για να σώσει έναν άλλο ναυαγό.