Μυθολογία · Επίπεδο Γ1
Η Σαλμακίς και ο Ερμαφρόδιτος
Μια μεταμόρφωση που έγινε χωρίς τη συγκατάθεση του νεαρού ήρωα.
Ο Ερμαφρόδιτος ήταν γιος του Ερμή και της Αφροδίτης — το όνομά του είναι απλώς τα δύο ονόματα μαζί. Τον μεγάλωσαν νύμφες στα βουνά της Ίδης. Στα δεκαπέντε του άφησε το σπίτι για να δει τον κόσμο.
Περνώντας από τη Λυκία στην Καρία, βρήκε μια πηγή τόσο διάφανη που φαινόταν κάθε πέτρα στον βυθό. Δεν είχε καλάμια και βούρλα, παρά μόνο πράσινο γρασίδι ως το νερό.
Εκεί ζούσε μια νύμφη: η Σαλμακίς.
Ο Οβίδιος την περιγράφει ως τη μόνη Ναϊάδα που δεν ακολουθούσε την Άρτεμη στο κυνήγι. Δεν έτρεχε ούτε κρατούσε τόξο. Περνούσε τις μέρες της χτενίζοντας τα μαλλιά της, κοιτάζοντας το είδωλό της στο νερό και μαζεύοντας λουλούδια.
Είδε τον νεαρό και τον επιθύμησε αμέσως. Του μίλησε ανοιχτά και του ζήτησε να μείνει μαζί της.
Εκείνος κοκκίνισε — δεν ήξερε καν τι σημαίνει ο έρωτας — και της είπε να φύγει, αλλιώς θα έφευγε ο ίδιος.
Η Σαλμακίς προσποιήθηκε ότι υποχωρεί και κρύφτηκε πίσω από τους θάμνους.
Ο Ερμαφρόδιτος, νομίζοντας ότι ήταν μόνος, μπήκε στο νερό.
Εκείνη όρμησε, τον άρπαξε και δεν τον άφηνε. Ο Οβίδιος χρησιμοποιεί τρεις εικόνες: ένα φίδι που τυλίγεται γύρω από έναν αετό, τον κισσό γύρω από έναν κορμό και το χταπόδι που κρατά το θήραμά του.
Ο Ερμαφρόδιτος πάλευε να ξεφύγει. Είχε ήδη αρνηθεί καθαρά και η Σαλμακίς παραβίαζε τη θέλησή του.
Και τότε η Σαλμακίς προσευχήθηκε δυνατά: «Θεοί, δώστε αυτό — να μη μας χωρίσει καμία μέρα, ποτέ, ούτε εκείνον από εμένα ούτε εμένα από εκείνον».
Οι θεοί άκουσαν την ευχή ακριβώς όπως ειπώθηκε.
Τα δύο σώματα έσμιξαν σε ένα πρόσωπο με ανδρικά και γυναικεία σωματικά χαρακτηριστικά.
Όταν ο Ερμαφρόδιτος κατάλαβε τι είχε γίνει, ζήτησε από τους γονείς του να αποκτά παρόμοια χαρακτηριστικά κάθε άντρας που θα έμπαινε σε αυτό το νερό. Ο Ερμής και η Αφροδίτη δέχτηκαν την παράκλησή του και έδωσαν αυτή τη δύναμη στην πηγή.
Η πηγή της Σαλμακίδας υπήρχε πραγματικά στην Αλικαρνασσό, τη γενέτειρα του Ηροδότου. Ο Στράβων γράφει ότι είχε τη φήμη πως έκανε τους άντρες «μαλακούς», μια αρνητική κρίση που ανήκει στις αντιλήψεις της εποχής. Ο ίδιος δεν πίστευε ότι έφταιγε το νερό και απέδιδε τη φήμη στον πλούτο και στην πολυτελή ζωή της πόλης.
Από το όνομα του ήρωα βγήκε ο βιολογικός όρος «ερμαφρόδιτος» για φυτά ή ζώα με αναπαραγωγικά όργανα και των δύο φύλων. Για ανθρώπους ο όρος είναι παλιός και μπορεί να είναι προσβλητικός· σήμερα μιλάμε για ίντερσεξ ανθρώπους ή για παραλλαγές των χαρακτηριστικών φύλου.
Ο μύθος εξηγούσε ποιητικά τη φήμη μιας αρχαίας πηγής, όχι την πραγματική ύπαρξη των ίντερσεξ ανθρώπων. Παράλληλα, η ιστορία δείχνει ότι η επιθυμία δεν δικαιολογεί την επιβολή: το «όχι» του Ερμαφρόδιτου έπρεπε να γίνει σεβαστό. Η συγκατάθεση χρειάζεται να δίνεται ελεύθερα και μπορεί να ανακληθεί οποιαδήποτε στιγμή.