Μυθολογία · Επίπεδο Γ1
Η Σαλμακίς και ο Ερμαφρόδιτος
Προσευχήθηκε να μην τους χωρίσει τίποτα ποτέ. Οι θεοί το πήραν κατά γράμμα.
Ο Ερμαφρόδιτος ήταν γιος του Ερμή και της Αφροδίτης — το όνομά του είναι απλώς τα δύο ονόματα μαζί. Τον μεγάλωσαν νύμφες στα βουνά της Ίδης. Στα δεκαπέντε του άφησε το σπίτι για να δει τον κόσμο.
Ταξιδεύοντας στη Λυκία, βρήκε μια λίμνη τόσο διάφανη που φαινόταν κάθε πέτρα στον βυθό. Δεν είχε καλάμια και δεν είχε βούρλα — μόνο πράσινο γρασίδι ως το νερό.
Εκεί ζούσε μια νύμφη: η Σαλμακίς.
Ο Οβίδιος την περιγράφει ως τη μοναδική νύμφη που η Άρτεμη δεν γνώριζε. Δεν κυνηγούσε, δεν έτρεχε, δεν κρατούσε τόξο. Περνούσε τις μέρες της χτενίζοντας τα μαλλιά της, κοιτάζοντας το είδωλό της στο νερό και μαζεύοντας λουλούδια.
Είδε το αγόρι και τον θέλησε αμέσως. Του μίλησε ανοιχτά και του ζήτησε να μείνει.
Εκείνος κοκκίνισε — δεν ήξερε καν τι σημαίνει ο έρωτας — και της είπε να φύγει, αλλιώς θα έφευγε ο ίδιος.
Η Σαλμακίς προσποιήθηκε ότι υποχωρεί και κρύφτηκε πίσω από τους θάμνους.
Ο Ερμαφρόδιτος, νομίζοντας ότι είναι μόνος, έβγαλε τα ρούχα του και μπήκε στο νερό.
Εκείνη όρμησε. Τον τύλιξε με τα χέρια και τα πόδια της και δεν τον άφηνε. Ο Οβίδιος χρησιμοποιεί τρεις εικόνες στη σειρά: ένα φίδι που το σηκώνει αετός και τυλίγεται γύρω του· ο κισσός που σφίγγει τον κορμό· το χταπόδι που κρατάει το θήραμά του από παντού ταυτόχρονα.
Το αγόρι πάλευε να ξεφύγει.
Και τότε η Σαλμακίς προσευχήθηκε δυνατά: «Θεοί, δώστε αυτό — να μη μας χωρίσει καμία μέρα, ποτέ, ούτε εκείνον από εμένα ούτε εμένα από εκείνον».
Οι θεοί άκουσαν την ευχή ακριβώς όπως ειπώθηκε.
Τα δύο σώματα έσμιξαν σε ένα. Δεν έμειναν δύο, και δεν έγιναν ούτε αγόρι ούτε κορίτσι — έγιναν ένα πλάσμα με χαρακτηριστικά και των δύο.
Όταν ο Ερμαφρόδιτος κατάλαβε τι είχε γίνει, δεν καταράστηκε τη νύμφη. Ζήτησε από τους γονείς του κάτι άλλο: ότι όποιος άντρας μπει σε αυτό το νερό να βγει αλλαγμένος όπως αυτός. Και εκείνοι, γράφει ο Οβίδιος, το έκαναν.
Η πηγή της Σαλμακίδας υπήρχε πραγματικά, στην Αλικαρνασσό — τη γενέτειρα του Ηροδότου. Ο Στράβων γράφει ότι είχε φήμη πως «μαλακώνει» όσους πίνουν από αυτήν, και προσθέτει, με τον στεγνό του τρόπο, ότι η αιτία δεν είναι το νερό αλλά ο πλούτος και η καλή ζωή των κατοίκων.
Από αυτόν τον μύθο βγήκε η λέξη «ερμαφρόδιτος», που πέρασε στη βιολογία για οργανισμούς με αναπαραγωγικά όργανα και των δύο φύλων.