Ο Αίας και τα όπλα του Αχιλλέα

Όταν σκοτώθηκε ο Αχιλλέας, η μάχη για το σώμα του ήταν άγρια. Ο Αίας στάθηκε από πάνω του και κράτησε μόνος τους Τρώες, ενώ ο Οδυσσέας έφευγε πίσω κουβαλώντας τον νεκρό. Χωρίς τον Αίαντα, το σώμα και τα όπλα θα είχαν χαθεί.

Έμεινε τότε το ερώτημα ποιος θα έπαιρνε την πανοπλία του Αχιλλέα, φτιαγμένη από τον ίδιο τον Ήφαιστο. Τη διεκδίκησαν δύο: ο Αίας και ο Οδυσσέας.

Ο Αίας μίλησε πρώτος και μίλησε όπως πολεμούσε: σύντομα, χωρίς στολίδια. Μέτρησε τι είχε κάνει. Ποιον είχε σώσει. Πού είχε σταθεί όταν οι άλλοι υποχωρούσαν.

Ο Οδυσσέας μίλησε δεύτερος. Μίλησε για μυαλό, για σχέδια, για το ότι ο πόλεμος δεν κερδίζεται μόνο με το χέρι. Μίλησε πολύ καλά.

Οι αρχηγοί ψήφισαν. Τα όπλα δόθηκαν στον Οδυσσέα.

Για τον Αίαντα αυτό δεν ήταν μια απόφαση. Ήταν μια κρίση για το τι αξίζει, και είχε βγει εναντίον όλων όσων ήταν. Εκείνη τη νύχτα αποφάσισε να σκοτώσει τους αρχηγούς που τον έκριναν.

Η Αθηνά τον σταμάτησε με τον χειρότερο τρόπο: του θόλωσε το μυαλό. Ο Αίας βγήκε στο σκοτάδι και έσφαξε τα κοπάδια του στρατού, νομίζοντας ότι σκότωνε βασιλιάδες. Μίλησε σε ένα κριάρι σαν να ήταν ο Οδυσσέας.

Το πρωί συνήλθε. Και είδε γύρω του τα ζώα.

Ο άνθρωπος που άντεξε δέκα χρόνια μάχης δεν άντεξε το γέλιο. Η ντροπή τον τελείωσε εκεί που δεν τον είχε αγγίξει κανένα δόρυ. Πήγε μόνος στην ακρογιαλιά, έμπηξε το σπαθί του όρθιο στην άμμο και έπεσε πάνω του.

Ο Σοφοκλής έγραψε γι' αυτόν ολόκληρη τραγωδία, και το ερώτημά της είναι ακόμα ζωντανό: τι οφείλει μια κοινότητα σε εκείνον που της έδωσε τα πάντα και μετά έχασε; Στο τέλος του έργου, ο Οδυσσέας — αυτός που κέρδισε — είναι εκείνος που επιμένει να τον θάψουν με τιμές.