Ο Μαρσύας και ο αυλός

Τον βρήκε ένας Σάτυρος, ο Μαρσύας. Τον σήκωσε, φύσηξε — και βγήκε μουσική. Ο Μαρσύας δεν είχε δει ποτέ τέτοιο πράγμα. Έμαθε να παίζει, και έγινε πραγματικά εξαιρετικός.

Οι άνθρωποι μαζεύονταν να τον ακούσουν. Έλεγαν ότι κανείς δεν έπαιζε σαν αυτόν. Και σιγά σιγά ο Μαρσύας άρχισε να το πιστεύει με έναν επικίνδυνο τρόπο. Δεν είπε «είμαι ο καλύτερος άνθρωπος». Είπε ότι έπαιζε καλύτερα από τον ίδιο τον Απόλλωνα, τον θεό της μουσικής.

Ο Απόλλων τον άκουσε και δέχτηκε τον αγώνα. Κριτές θα ήταν οι Μούσες. Και έβαλε έναν όρο: ο νικητής θα έκανε στον χαμένο ό,τι ήθελε.

Ο Μαρσύας δέχτηκε.

Έπαιξε πρώτος. Έπαιξε τόσο ωραία που οι Μούσες δυσκολεύτηκαν να αποφασίσουν. Μετά έπαιξε ο Απόλλων τη λύρα του. Ήταν κι εκείνος υπέροχος, αλλά όχι καθαρά καλύτερος.

Τότε ο Απόλλων έκανε κάτι ακόμα: γύρισε τη λύρα ανάποδα και συνέχισε να παίζει, τραγουδώντας ταυτόχρονα. «Κάνε το ίδιο», είπε.

Ο Μαρσύας δεν μπορούσε. Ο αυλός θέλει το στόμα· δεν τραγουδάς ενώ φυσάς, και ανάποδα δεν παίζεται. Έχασε.

Η τιμωρία του ήταν φρικτή, και οι αρχαίοι δεν την έκρυβαν: ο Απόλλων τον κρέμασε από ένα δέντρο και του πήρε το δέρμα. Λένε ότι από τα δάκρυα όσων τον αγαπούσαν γεννήθηκε ένα ποτάμι στη Φρυγία, που κρατάει ακόμα το όνομά του.

Ο μύθος αυτός ενοχλούσε τους ίδιους τους Έλληνες, και γι' αυτό τον συζητούσαν τόσο πολύ. Ο Μαρσύας δεν τιμωρήθηκε επειδή έπαιζε άσχημα — έπαιζε θαυμάσια. Τιμωρήθηκε επειδή δεν κατάλαβε πού τελειώνει το ταλέντο και πού αρχίζει η ύβρις: να μετράς τον εαυτό σου με κάτι που δεν είναι στα μέτρα σου. Η τιμωρία δείχνει πόσο σοβαρά έπαιρναν αυτό το όριο.