Ο Ακταίων

Ο Ακταίων είχε μάθει την τέχνη του κυνηγιού από τον σοφό Κένταυρο Χείρωνα, τον δάσκαλο πολλών ηρώων. Με τα πενήντα εκπαιδευμένα σκυλιά του γύριζε τα βουνά γύρω από τη Θήβα.

Μια ζεστή μέρα κυνηγούσε με τους φίλους του στον Κιθαιρώνα. Το μεσημέρι, όταν ο ήλιος έκαιγε, οι κυνηγοί σταμάτησαν να ξεκουραστούν. Ο Ακταίων, ψάχνοντας λίγη δροσιά, προχώρησε μόνος στο πυκνό δάσος, ώσπου άκουσε νερό να τρέχει. Χωρίς να το ξέρει, είχε φτάσει σε μια κρυμμένη σπηλιά με μια καθαρή πηγή — το ιερό μέρος όπου η θεά Άρτεμη συνήθιζε να κάνει το λουτρό της μαζί με τις νύμφες της.

Τη στιγμή που ο Ακταίων εμφανίστηκε ανάμεσα στα δέντρα, οι νύμφες έβγαλαν μια δυνατή φωνή και μαζεύτηκαν γύρω από τη θεά για να την κρύψουν. Ήταν αργά: ο νεαρός κυνηγός είχε δει τη γυμνή Άρτεμη. Κατακόκκινη από θυμό και ντροπή, η θεά πήρε νερό στα χέρια της και το πέταξε στο πρόσωπό του λέγοντας: «Πήγαινε τώρα να διηγηθείς ότι με είδες — αν μπορείς ακόμη να μιλήσεις!»

Αμέσως το σώμα του άρχισε να αλλάζει. Από το κεφάλι του φύτρωσαν κέρατα, τα χέρια του έγιναν λεπτά πόδια, και το δέρμα του σκεπάστηκε με τρίχωμα: ο Ακταίων είχε μεταμορφωθεί σε ελάφι. Το χειρότερο ήταν ότι μέσα στο ζώο έμεινε ζωντανό το ανθρώπινο μυαλό του — καταλάβαινε τα πάντα, αλλά δεν μπορούσε πια να βγάλει λέξη.

Τρομαγμένος, όρμησε να φύγει μέσα στο δάσος. Τα ίδια του τα σκυλιά τον μυρίστηκαν και άρχισαν να τον κυνηγούν· κανένα δεν αναγνώρισε στο γρήγορο ελάφι τον αγαπημένο του αφέντη. Τον πρόλαβαν και ο περίφημος κυνηγός τελείωσε τη ζωή του σαν θήραμα. Οι φίλοι του ενθάρρυναν τα σκυλιά και φώναζαν τον Ακταίωνα, χωρίς να γνωρίζουν ότι το ελάφι που κυνηγούσαν ήταν ο ίδιος.

Λένε πως τα σκυλιά τον έψαχναν μετά παντού κλαίγοντας, ώσπου ο Χείρων έφτιαξε ένα ομοίωμά του για να τα παρηγορήσει. Αυτή είναι η πιο γνωστή εκδοχή του μύθου, την οποία αφηγείται και ο Οβίδιος. Άλλες αρχαίες πηγές δίνουν διαφορετική αιτία για την τιμωρία του Ακταίωνα.