Το δαχτυλίδι του Πολυκράτη

Είχε στόλο με εκατό πλοία που κινούνταν με πενήντα κουπιά και είχε επίσης χίλιους τοξότες.

Ο Άμασις, ο βασιλιάς της Αιγύπτου, ήταν φίλος και σύμμαχός του. Κάποια στιγμή τού έγραψε ένα ανήσυχο γράμμα.

Του έλεγε ότι χαίρεται για τις επιτυχίες του — αλλά ότι δεν του αρέσουν.

«Ξέρω ότι οι θεοί φθονούν», έγραφε. «Δεν έχω δει ποτέ άνθρωπο που να πετυχαίνει σε όλα και να τελειώνει καλά».

Του έδωσε μια συμβουλή: να βρει το αντικείμενο που θα τον πονούσε περισσότερο να χάσει και να το πετάξει, ώστε να μην το ξαναδεί ποτέ. Ίσως έτσι η καλή και η κακή τύχη να ισορροπούσαν.

Ο Πολυκράτης το σκέφτηκε και βρήκε ότι το αγαπημένο του πράγμα ήταν ένα δαχτυλίδι-σφραγίδα: ένα σμαράγδι δεμένο με χρυσό, έργο του Θεόδωρου από τη Σάμο.

Μπήκε σε ένα πλοίο με πενήντα κουπιά και βγήκε ανοιχτά στη θάλασσα.

Και όταν ήταν αρκετά μακριά, μπροστά σε όλους, έβγαλε το δαχτυλίδι και το πέταξε στο νερό.

Γύρισε στο παλάτι λυπημένος.

Πέντε ή έξι μέρες αργότερα, ένας ψαράς έπιασε ένα πολύ μεγάλο και ωραίο ψάρι.

Σκέφτηκε ότι ένα τέτοιο ψάρι δεν πρέπει να πουληθεί στην αγορά. Το πήγε δώρο στον Πολυκράτη.

Ο τύραννος τον ευχαρίστησε και τον κάλεσε το βράδυ σε δείπνο.

Οι υπηρέτες πήγαν το ψάρι στην κουζίνα και το άνοιξαν.

Μέσα του βρήκαν το δαχτυλίδι.

Έτρεξαν χαρούμενοι στον Πολυκράτη να του το δώσουν. Εκείνος κατάλαβε ότι κάτι θεϊκό είχε συμβεί και έγραψε στον Άμασι όλη την ιστορία.

Ο Άμασις διάβασε το γράμμα, έστειλε κήρυκα στη Σάμο και διέκοψε τη φιλία και τη συμμαχία τους.

Είπε ότι δεν το κάνει από κακία: το κάνει για να μη χρειαστεί κάποτε να πονέσει για έναν φίλο. Γιατί κατάλαβε ότι αυτός ο άνθρωπος θα τελειώσει άσχημα, και κανείς δεν μπορεί να το σταματήσει.

Ο Ηρόδοτος συνεχίζει την ιστορία αργότερα στο ίδιο βιβλίο.

Ο Οροίτης, Πέρσης διοικητής στις Σάρδεις, κάλεσε τον Πολυκράτη στη Μαγνησία. Ισχυρίστηκε ότι κινδύνευε από τον βασιλιά Καμβύση και του υποσχέθηκε μεγάλο θησαυρό, αν τον βοηθούσε να φύγει.

Οι μάντεις και οι φίλοι του τον προειδοποίησαν. Η κόρη του τον παρακάλεσε να μην πάει. Είχε δει σε όνειρο τον πατέρα της να κρέμεται ψηλά, ενώ ο Δίας τον έπλενε και ο Ήλιος τον άλειφε.

Πήγε.

Ο Οροίτης τον σκότωσε με τρόπο που ο ίδιος ο Ηρόδοτος αρνείται να περιγράψει. Έπειτα εξέθεσε το σώμα του ψηλά.

Έτσι, γράφει ο Ηρόδοτος, το όνειρο της κόρης του βγήκε αληθινό: η βροχή, που ερχόταν από τον Δία, τον έπλενε και ο ήλιος τον άλειφε με τη ζέστη του. Η αφήγηση συνδυάζει ένα ιστορικό πρόσωπο με την αρχαία ιδέα ότι η αδιάκοπη καλοτυχία μπορεί να κρύβει μια μεγάλη ανατροπή.