Μυθολογία · Επίπεδο Γ1
Η πυρά στην Οίτη
Το τέλος της επίγειας ζωής του Ηρακλή και η αποθέωσή του.
Μετά τους άθλους και πολλές ακόμη περιπέτειες, ο Ηρακλής ζούσε παντρεμένος με τη Δηιάνειρα. Μια μέρα εκείνη του έστειλε ως δώρο έναν χιτώνα, χωρίς να γνωρίζει τον κίνδυνο που έκρυβε.
Ο χιτώνας ήταν ποτισμένος με το αίμα του Κένταυρου Νέσσου, που της είχε πει ψέματα καθώς πέθαινε: ότι αυτό το αίμα είναι φίλτρο και θα κρατήσει τον άντρα της δικό της για πάντα.
Στην πραγματικότητα ήταν το δηλητήριο της Λερναίας Ύδρας, από το ίδιο βέλος που τον είχε σκοτώσει.
Ο Ηρακλής τον φόρεσε για μια θυσία. Όταν η φωτιά του βωμού ζέστανε το ύφασμα, το δηλητήριο ξύπνησε.
Στις Τραχίνιες, ο Σοφοκλής περιγράφει τον αφόρητο πόνο του Ηρακλή. Ο χιτώνας κόλλησε πάνω του και δεν μπορούσε να τον βγάλει χωρίς να τραυματιστεί.
Ο άνθρωπος που είχε νικήσει το λιοντάρι, την Ύδρα και τον Κέρβερο δεν μπορούσε αυτή τη φορά να νικήσει τον πόνο.
Μέσα στην οργή του, κατηγόρησε άδικα τον Λίχα, τον νεαρό που είχε φέρει το δώρο, και τον πέταξε στη θάλασσα. Ο Οβίδιος προσθέτει ότι ο Λίχας μεταμορφώθηκε σε βράχο. Η βίαιη αντίδραση του Ηρακλή έβλαψε έτσι έναν αθώο άνθρωπο.
Ύστερα ζήτησε να τον ανεβάσουν στην κορυφή του βουνού Οίτη.
Εκεί έβαλε να μαζέψουν ξύλα και να χτίσουν πυρά. Ανέβηκε πάνω και ζήτησε από τους ανθρώπους γύρω του να ανάψουν τη φωτιά, ώστε να τελειώσει το μαρτύριό του.
Ο γιος του, ο Ύλλος, δέχτηκε να τον μεταφέρει στην Οίτη και να ετοιμάσει την πυρά, αλλά αρνήθηκε να την ανάψει. Ούτε οι υπόλοιποι ήθελαν να το κάνουν.
Οι πηγές δίνουν δύο ονόματα σε εκείνον που τελικά υπάκουσε. Ο Απολλόδωρος λέει ότι ήταν ο Ποίας, ενώ άλλες παραδόσεις μιλούν για τον γιο του, τον Φιλοκτήτη. Ως αμοιβή, ο Ηρακλής τού έδωσε το τόξο και τα βέλη του. Αργότερα, σύμφωνα με χρησμό, αυτά τα όπλα έγιναν απαραίτητα για την άλωση της Τροίας.
Η φωτιά άναψε. Και τότε έγινε αυτό που κανείς δεν περίμενε.
Ο Οβίδιος εξηγεί ποιητικά ότι η φωτιά κατέστρεψε μόνο το θνητό μέρος του Ηρακλή, ενώ το θεϊκό μέρος που προερχόταν από τον Δία έμεινε άφθαρτο.
Σε μια παράδοση έπεσε κεραυνός. Ο Απολλόδωρος λέει ότι ένα σύννεφο κατέβηκε με δυνατό κρότο και ανέβασε τον Ηρακλή στον ουρανό.
Στον Όλυμπο, η Ήρα — που τον είχε κυνηγήσει από τη μέρα που γεννήθηκε — τον δέχτηκε επιτέλους, και του έδωσε για γυναίκα την κόρη της, την Ήβη, τη θεά της νιότης.
Η Οδύσσεια διατηρεί μια ενδιαφέρουσα αντίφαση. Ο Οδυσσέας βλέπει στον Κάτω Κόσμο το είδωλο του Ηρακλή, ενώ ο ίδιος ο ήρωας βρίσκεται στον Όλυμπο μαζί με τους αθάνατους θεούς.
Αυτή η μετάβαση από τη θνητή ζωή στη θεϊκή ονομάζεται αποθέωση. Η σκληρή σκηνή της πυράς ανήκει στον αρχαίο μύθο και δεν αποτελεί λύση για τον ανθρώπινο πόνο στη σημερινή ζωή.