Οι Αμαζόνες στην Αθήνα

Ο Ηρακλής είχε πάει εκεί για τη ζώνη της βασίλισσας Ιππολύτης — ο ένατος άθλος του.

Σύμφωνα με μία εκδοχή, μαζί του είχε πάει και ο Θησέας. Άλλες πηγές λένε ότι ο Θησέας ταξίδεψε αργότερα μόνος του στη χώρα των Αμαζόνων.

Από εκεί ο Θησέας πήρε μια Αμαζόνα και την έφερε στην Αθήνα. Οι πηγές διαφωνούν για το όνομά της — Αντιόπη οι περισσότερες — και διαφωνούν και για το πώς έγινε: άλλες λένε ότι την άρπαξε, άλλες ότι ερωτεύτηκε και ήρθε μόνη της.

Και τότε έγινε αυτό που δεν είχε ξαναγίνει.

Οι Αμαζόνες ήρθαν να την πάρουν πίσω.

Ο στρατός τους διέσχισε μεγάλες αποστάσεις και έφτασε ως την Αττική. Ο Πλούταρχος παραδέχεται ότι οι αρχαίες πηγές διαφωνούσαν ακόμη και για τη διαδρομή που ακολούθησαν.

Κατάφεραν να φτάσουν μέσα στην ίδια την πόλη.

Οι παραδόσεις τοποθετούν το στρατόπεδό τους σε διαφορετικούς λόφους της Αθήνας. Ο Αισχύλος το τοποθετεί στον Άρειο Πάγο, απέναντι από την Ακρόπολη.

Ο Αισχύλος βάζει την Αθηνά να θυμίζει αυτό ακριβώς όταν ιδρύει εκεί το πρώτο δικαστήριο: ότι ο βράχος πήρε το όνομά του από τον Άρη, επειδή σε αυτόν είχαν κατασκηνώσει οι Αμαζόνες και είχαν θυσιάσει στον θεό του πολέμου.

Η μάχη έγινε μέσα στην Αθήνα. Σύμφωνα με την εκδοχή του ιστορικού Κλείδημου, οι δύο πλευρές έκλεισαν ειρήνη ύστερα από τέσσερις μήνες.

Σε μία παράδοση, η Αντιόπη πολέμησε στο πλευρό των Αθηναίων, εναντίον του δικού της λαού.

Σκοτώθηκε από το ακόντιο μιας Αμαζόνας που ονομαζόταν Μολπαδία. Ο Θησέας σκότωσε αμέσως τη Μολπαδία.

Μετά από αυτό οι δύο πλευρές έκαναν ειρήνη. Ο Πλούταρχος γράφει ότι η συμφωνία υπογράφηκε στον χώρο που ονομάστηκε αργότερα «Ορκωμόσιο», και ότι έδειχναν ακόμα στην εποχή του τους τάφους των Αμαζόνων μέσα στην πόλη.

Η Αμαζονομαχία έγινε ένα από τα θέματα που οι Αθηναίοι σκάλιζαν ξανά και ξανά στα δημόσια κτίριά τους: στην ασπίδα της Αθηνάς Παρθένου, στα μάρμαρα του Παρθενώνα, στον ναό του Ηφαίστου, στη Στοά Ποικίλη.

Και ο λόγος δεν ήταν μόνο η ιστορία.

Μετά τους Περσικούς Πολέμους, οι παραστάσεις αυτές μπορούσαν να θυμίζουν στους θεατές μια άλλη εισβολή από την Ανατολή. Πρόκειται για ερμηνεία των έργων και όχι για εξήγηση που δίνουν οι ίδιες οι αρχαίες πηγές.

Ο μύθος τους έδινε μια εικόνα του εαυτού τους: μια πόλη που δέχτηκε εισβολή στο κέντρο της και άντεξε.

Ο Ηρόδοτος, από τη μεριά του, δίνει και μια πιο ήσυχη συνέχεια. Λέει ότι Αμαζόνες αιχμάλωτες, σε ένα καράβι, σκότωσαν το πλήρωμα, ξεβράστηκαν στη χώρα των Σκυθών, έζησαν μαζί με νέους Σκύθες — και ότι, όταν τους ζήτησαν να μετακομίσουν στα χωριά τους, εκείνες αρνήθηκαν με ένα επιχείρημα: «Εμείς δεν ξέρουμε να ζούμε όπως οι γυναίκες σας. Εμείς τοξεύουμε και ιππεύουμε».

Έφυγαν μαζί βορειοανατολικά και έγιναν, γράφει, οι Σαυρομάτες — ένας λαός όπου, προσθέτει, καμία κοπέλα δεν παντρευόταν αν δεν είχε σκοτώσει πρώτα έναν εχθρό.

Η αρχαιολογία δεν αποδεικνύει ότι οι Αμαζόνες του μύθου υπήρξαν ως ξεχωριστός λαός. Έχει δείξει, όμως, ότι ορισμένες γυναίκες των αρχαίων λαών της στέπας θάβονταν μαζί με όπλα και εξοπλισμό ιππασίας. Τέτοιες πραγματικές πολεμίστριες ίσως συνέβαλαν στη δημιουργία των ελληνικών αφηγήσεων για τις Αμαζόνες.