Μυθολογία · Επίπεδο Β1
Ο Νέσσος και η Δηιάνειρα
Ένα ψεύτικο φίλτρο αγάπης έφερε την τελευταία συμφορά του Ηρακλή.
Ο Ηρακλής παντρεύτηκε τη Δηιάνειρα και ταξίδευαν μαζί προς την πατρίδα του. Στον δρόμο βρήκαν ένα ποτάμι, τον Εύηνο, που είχε βαθιά και ορμητικά νερά.
Στην όχθη περίμενε ένας Κένταυρος, ο Νέσσος. Περνούσε τους ταξιδιώτες απέναντι κουβαλώντας τους στην πλάτη του.
Ο Ηρακλής δεν χρειαζόταν βοήθεια· πέρασε μόνος του κολυμπώντας. Έδωσε όμως τη γυναίκα του στον Κένταυρο να την περάσει.
Στη μέση του ποταμού ο Νέσσος προσπάθησε να την αρπάξει. Η Δηιάνειρα φώναξε. Ο Ηρακλής, από την απέναντι όχθη, γύρισε και τον τραυμάτισε θανάσιμα με ένα βέλος.
Τα βέλη του Ηρακλή ήταν βουτηγμένα στο δηλητήριο της Λερναίας Ύδρας. Ο Νέσσος ήξερε ότι πέθαινε και αποφάσισε να εκδικηθεί.
Και εκείνη τη στιγμή, ξαπλωμένος στο νερό, μίλησε στη Δηιάνειρα με φωνή φιλική.
«Πάρε λίγο από το αίμα μου», της είπε. «Φύλαξέ το. Είναι φίλτρο αγάπης. Αν κάποτε ο Ηρακλής αγαπήσει άλλη γυναίκα, άλειψε μ’ αυτό ένα ρούχο και δώσ' του το να το φορέσει. Θα γυρίσει σ' εσένα και δεν θα κοιτάξει ποτέ άλλη».
Η Δηιάνειρα τον πίστεψε. Μάζεψε το αίμα σε ένα δοχείο και το έκρυψε.
Πέρασαν χρόνια. Ο Ηρακλής κατέστρεψε την Οιχαλία και έστειλε στο σπίτι τους αιχμαλώτους. Ανάμεσά τους ήταν μια νεαρή πριγκίπισσα, η Ιόλη. Η Δηιάνειρα έμαθε ότι ο Ηρακλής είχε επιτεθεί στην πόλη επειδή επιθυμούσε την Ιόλη.
Δεν στράφηκε εναντίον της Ιόλης· τη λυπήθηκε. Φοβήθηκε όμως ότι θα έχανε τον άντρα της και θυμήθηκε τα λόγια του Κένταυρου. Άλειψε έναν χιτώνα με το αίμα και τον έστειλε στον Ηρακλή για τη θυσία που ετοίμαζε.
Ο Ηρακλής τον φόρεσε. Με τη ζέστη της φωτιάς, το δηλητήριο άρχισε να δρα και του προκάλεσε φοβερούς πόνους. Ούτε μπορούσε πια να βγάλει τον χιτώνα.
Ο πιο δυνατός άνθρωπος του κόσμου, που είχε νικήσει λιοντάρια, τέρατα και τον ίδιο τον θάνατο, δεν μπορούσε να νικήσει το δηλητήριο. Ζήτησε να τον μεταφέρουν στο βουνό Οίτη και να ετοιμάσουν μια πυρά. Οι Τραχίνιες τελειώνουν πριν από τον θάνατό του· σε άλλες αρχαίες διηγήσεις, η φωτιά καίει το θνητό σώμα του και ο Ηρακλής ανεβαίνει στον Όλυμπο.
Όταν η Δηιάνειρα πίστεψε ότι είχε σκοτώσει τον άντρα της, έβαλε τέλος στη ζωή της. Η τραγωδία παρουσιάζει αυτή την πράξη ως άλλη μία συμφορά, όχι ως λύση.
Ο Σοφοκλής αφηγήθηκε αυτή την ιστορία στις Τραχίνιες. Ο Νέσσος είπε σκόπιμα ένα ψέμα για να εκδικηθεί. Η Δηιάνειρα δεν ήθελε να σκοτώσει, αλλά ο φόβος της την έκανε να χρησιμοποιήσει μια άγνωστη ουσία για να ελέγξει την αγάπη ενός άλλου ανθρώπου. Και η επίθεση του Ηρακλή στην Οιχαλία είχε ήδη προκαλέσει πόνο σε πολλούς. Έτσι, η τραγωδία δεν ρίχνει όλο το βάρος σε ένα μόνο πρόσωπο: δείχνει πώς η βία, η εξαπάτηση και ο φόβος μπορούν να οδηγήσουν μαζί στη συμφορά.