Μυθολογία · Επίπεδο Γ1
Ο Αμφιάραος και οι Επτά επί Θήβας
Ήξερε ότι η εκστρατεία θα αποτύγχανε, αλλά η απόφαση της Εριφύλης τον υποχρέωσε να φύγει.
Μετά την εξορία του Οιδίποδα, οι δύο γιοι του συμφώνησαν να βασιλεύουν στη Θήβα έναν χρόνο ο καθένας. Σύμφωνα με μία εκδοχή, ο Ετεοκλής βασίλεψε πρώτος και, όταν πέρασε ο χρόνος, δεν παρέδωσε την εξουσία.
Ο Πολυνείκης πήγε στο Άργος, παντρεύτηκε την κόρη του βασιλιά Άδραστου και μάζεψε στρατό. Έγιναν επτά αρχηγοί, ένας για κάθε πύλη της Θήβας.
Ένας από αυτούς ήταν ο Αμφιάραος — και δεν ήθελε να πάει.
Ήταν περίφημος μάντης και είχε δει καθαρά τι θα γίνει: από τους επτά θα γύριζε μόνο ένας, ο Άδραστος. Οι υπόλοιποι θα έμεναν κάτω από τα τείχη.
Προειδοποίησε ότι η εκστρατεία ήταν καταδικασμένη και προσπάθησε να αποτρέψει και τους άλλους από το να συμμετάσχουν.
Ο Πολυνείκης όμως είχε φέρει μαζί του από τη Θήβα ένα κειμήλιο: το περιδέραιο της Αρμονίας, φτιαγμένο από τον Ήφαιστο για τον γάμο της με τον Κάδμο. Σε μεταγενέστερες παραδόσεις θεωρούνταν καταραμένο και συνδεόταν με τις συμφορές της οικογένειας.
Το έδωσε στην Εριφύλη, τη γυναίκα του Αμφιάραου.
Υπήρχε ένας παλιός όρος ανάμεσα στον Αμφιάραο και τον Άδραστο: σε κάθε διαφωνία τους, θα αποφάσιζε εκείνη. Ο Αμφιάραος είχε δώσει τον λόγο του.
Η Εριφύλη πήρε το περιδέραιο και αποφάσισε ότι ο άντρας της θα πάει στον πόλεμο.
Εκείνος αναγκάστηκε να πάει. Πριν φύγει, έδωσε στους γιους του, τον Αλκμαίωνα και τον Αμφίλοχο, δύο εντολές: όταν μεγαλώσουν, να τιμωρήσουν τη μητέρα τους και να εκστρατεύσουν ξανά εναντίον της Θήβας.
Η εκστρατεία πήγε ακριβώς όπως το είχε πει. Ο Καπανέας ανέβηκε στα τείχη φωνάζοντας ότι θα έμπαινε ακόμα κι αν δεν το ήθελε ο Δίας, και ο Δίας τον κεραύνωσε πάνω στη σκάλα. Ο Ετεοκλής και ο Πολυνείκης μονομάχησαν για την εξουσία και αλληλοσκοτώθηκαν. Από τους επτά αρχηγούς επέζησε μόνο ο Άδραστος.
Ο Αμφιάραος έφυγε τελευταίος με το άρμα του, καταδιωκόμενος. Λίγο πριν τον προλάβουν, ο Δίας άνοιξε τη γη με κεραυνό και τον κατάπιε ολόκληρο — άλογα, άρμα και ηνίοχο. Ο Δίας τον έκανε αθάνατο.
Οι πηγές τοποθετούν το άνοιγμα της γης κοντά στη Θήβα, αν και διαφωνούν για το ακριβές σημείο. Πολύ αργότερα ο Αμφιάραος λατρεύτηκε ως θεραπευτικός και μαντικός ήρωας στο Αμφιαράειο του Ωρωπού. Εκεί οι άρρωστοι θυσίαζαν ένα κριάρι, κοιμούνταν πάνω στο δέρμα του και περίμεναν να δουν σε όνειρο τη θεραπεία τους.
Δέκα χρόνια αργότερα οι γιοι των επτά — οι Επίγονοι — πήγαν ξανά και πήραν τη Θήβα. Ο Αλκμαίων εκτέλεσε και την άλλη εντολή του πατέρα του: σκότωσε τη μητέρα του. Και μετά τον κυνήγησαν οι Ερινύες, όπως τον Ορέστη.
Η ιστορία του Αμφιάραου χτίζεται γύρω από μια τραγική αντίφαση: ο μάντης γνώριζε το τέλος της εκστρατείας, αλλά δεσμευόταν από τον παλιό όρκο του να δεχτεί την κρίση της Εριφύλης. Η γνώση του μέλλοντος δεν του έδωσε τη δύναμη να το αποφύγει.