Μυθολογία · Επίπεδο Γ1
Η Μύρρα
Μια δύσκολη ιστορία για τα οικογενειακά όρια, τη μεταμόρφωση και τη μυθική γέννηση του Άδωνη.
Ο Οβίδιος αρχίζει αυτή την ιστορία με μια προειδοποίηση: «Απομακρυνθείτε, κόρες· απομακρυνθείτε, πατέρες. Ή, αν σας ευχαριστεί το τραγούδι μου, μην πιστέψετε ότι αυτό συνέβη».
Η Μύρρα, που σε άλλες πηγές ονομάζεται Σμύρνα, ήταν κόρη του βασιλιά Κινύρα. Οι αρχαίες παραδόσεις διαφωνούν για τον τόπο καταγωγής και τη γενεαλογία της. Ο Οβίδιος τοποθετεί την ιστορία στην Παγχαία, ενώ άλλες εκδοχές συνδέουν τον Κινύρα με την Κύπρο.
Η Μύρρα αρνιόταν όλους τους μνηστήρες της, επειδή είχε μπερδέψει την αγάπη προς τον πατέρα της με μια επιθυμία που παραβίαζε τα όρια της οικογένειας. Στον μακρύ μονόλογο που της δίνει ο Οβίδιος, καταλαβαίνει ότι μια τέτοια σχέση δεν είναι αποδεκτή και προσπαθεί να αντισταθεί.
Όταν η απελπισία της έγινε επικίνδυνη, η ηλικιωμένη παραμάνα της την προστάτεψε. Ύστερα, όμως, πήρε μια ολέθρια απόφαση: αντί να ζητήσει βοήθεια και να απομακρύνει τη Μύρρα από την κατάσταση, εξαπάτησε τον Κινύρα και έκρυψε την ταυτότητα της κόρης του. Έτσι παραβιάστηκε ένα θεμελιώδες οικογενειακό όριο χωρίς ο βασιλιάς να γνωρίζει την αλήθεια.
Όταν ο Κινύρας άναψε ένα λυχνάρι και ανακάλυψε την αλήθεια, θύμωσε και την καταδίωξε. Η Μύρρα, που περίμενε πια παιδί, έφυγε από το παλάτι. Η εικονογράφηση δεν παρουσιάζει ούτε την εξαπάτηση ούτε την καταδίωξη· δείχνει μόνο τις συνέπειές τους.
Κατά τον Οβίδιο, περιπλανήθηκε για μήνες και έφτασε στην Παγχαία. Όταν δεν άντεχε πια, ζήτησε από τους θεούς να τη βγάλουν από τον κόσμο των ανθρώπων, χωρίς όμως να τη στείλουν ανάμεσα στους νεκρούς.
Οι θεοί τη μεταμόρφωσαν. Τα πόδια της έγιναν ρίζες, το σώμα της κορμός και το δέρμα της φλοιός. Έγινε το δέντρο της σμύρνας.
Ο Οβίδιος γράφει ότι τα δάκρυά της συνέχισαν να τρέχουν ως ρετσίνι, το αρωματικό υλικό που ονομάζεται σμύρνα ή μύρο. Με αυτόν τον τρόπο ο μύθος εξηγούσε ποιητικά την προέλευση της σμύρνας.
Στη συμβολική γλώσσα του μύθου, το παιδί συνέχισε να μεγαλώνει μέσα στον κορμό. Όταν ήρθε η ώρα, το δέντρο άνοιξε και οι νύμφες βρήκαν ένα αγόρι, το οποίο φρόντισαν με το αρωματικό μύρο του δέντρου.
Ήταν ο Άδωνις — και έγινε, όπως έλεγαν, ο ομορφότερος άνθρωπος που υπήρξε.
Αυτή είναι κυρίως η εκδοχή των «Μεταμορφώσεων» του Οβίδιου. Ο Ψευδο-Απολλόδωρος αφηγείται πιο σύντομα την ίδια μεταμόρφωση, αλλά λέει ότι η Μύρρα ονομαζόταν Σμύρνα και ότι η επιθυμία της ήταν τιμωρία της Αφροδίτης. Το θέμα είναι δύσκολο ακόμη και για ενήλικους αναγνώστες: η εξαπάτηση και η παραβίαση των οικογενειακών ορίων προκαλούν πόνο σε όλους και δεν παρουσιάζονται ως φυσιολογική ή αποδεκτή σχέση.