Μυθολογία · Επίπεδο Β2
Ο Αίας ο Λοκρός
Μια πράξη μέσα σε ναό — και ο στρατός που δεν τον τιμώρησε πλήρωσε μαζί του.
Στην Τροία υπήρχαν δύο Αίαντες. Ο μεγάλος, ο Τελαμώνιος, με την ασπίδα από επτά δέρματα. Και ο μικρός, ο Λοκρός: κοντός, γρήγορος, ο καλύτερος δρομέας των Ελλήνων μετά τον Αχιλλέα.
Ο Όμηρος τον παρουσιάζει ως ικανό πολεμιστή, ιδιαίτερα γρήγορο και επιδέξιο με το δόρυ. Σε μεταγενέστερες παραδόσεις, όμως, η αλαζονεία του γίνεται βασικό γνώρισμα του χαρακτήρα του.
Τη νύχτα που έπεσε η Τροία, η Κασσάνδρα — η μάντισσα που κανείς δεν πίστευε — έτρεξε στον ναό της Αθηνάς και αγκάλιασε το ξύλινο λατρευτικό άγαλμα της θεάς.
Ήταν το πιο ισχυρό άσυλο που υπήρχε. Όποιος κρατούσε άγαλμα θεού ήταν απαραβίαστος· να τον αγγίξεις εκεί ήταν ιεροσυλία.
Ο Αίας μπήκε στον ναό και την απομάκρυνε με τη βία από το άγαλμα. Σε μια αρχαία παράδοση, η εικόνα της Αθηνάς έστρεψε τα μάτια της προς τον ουρανό.
Σύμφωνα με την πιο γνωστή εκδοχή, τη βίασε μέσα στο ιερό.
Οι Έλληνες θέλησαν να τον λιθοβολήσουν για την ιεροσυλία. Ο Αίας, όμως, κατέφυγε ο ίδιος στον βωμό της Αθηνάς. Επειδή τώρα ήταν κι εκείνος ικέτης σε ιερό χώρο, τον άφησαν να φύγει.
Αυτή η απόφαση κατέστρεψε τον ελληνικό στόλο.
Η Αθηνά, που είχε βοηθήσει τους Έλληνες στον πόλεμο, στράφηκε εναντίον τους και προκάλεσε θύελλα κατά την επιστροφή τους.
Στα ανοιχτά της Εύβοιας πολλά καράβια διαλύθηκαν. Ορισμένοι από τους αρχηγούς χάθηκαν, ενώ άλλοι επέστρεψαν ύστερα από περιπλανήσεις — η Οδύσσεια αφηγείται τη γνωστότερη από αυτές τις επιστροφές.
Ο Αίας πνίγηκε; Όχι αμέσως. Ο κεραυνός της Αθηνάς διέλυσε το καράβι του, αλλά εκείνος κατάφερε να πιαστεί από έναν βράχο.
Και εκεί, μισοπνιγμένος, φώναξε ότι σώθηκε παρά τη θέληση των θεών.
Ο Ποσειδώνας τον άκουσε, χτύπησε τον βράχο με την τρίαινά του και τον έσπασε στα δύο. Ο Αίας έπεσε με το κομμάτι στη θάλασσα.
Οι Λοκροί συνέχισαν να πληρώνουν για την πράξη του. Σύμφωνα με έναν χρησμό, έπρεπε επί χίλια χρόνια να στέλνουν κάθε χρόνο δύο κοπέλες στην Τροία για να υπηρετούν στον ναό της Αθηνάς. Αν οι κάτοικοι τις έπιαναν πριν φτάσουν στο ιερό, μπορούσαν να τις σκοτώσουν. Οι αρχαίες πηγές διαφωνούν για το πότε άρχισε και πότε έπαψε αυτός ο θεσμός.
Η ιστορία μπορεί να διαβαστεί ως παράδειγμα συλλογικής ευθύνης: ένας άνθρωπος έκανε την πράξη, οι σύντροφοί του δεν τον τιμώρησαν και οι συνέπειες έφτασαν πολύ πέρα από τον ίδιο.