Η Πολυξένη

Τότε, λένε, εμφανίστηκε πάνω από τον τάφο του το φάντασμα του Αχιλλέα και απαίτησε το μερίδιό του από τα λάφυρα: την Πολυξένη, τη μικρότερη κόρη του Πριάμου.

Το στρατόπεδο συζήτησε. Ο Οδυσσέας υποστήριξε ότι ο μεγαλύτερος ήρωας των Ελλήνων δεν μπορεί να μείνει ατίμητος, γιατί τότε κανείς δεν θα πολεμήσει ποτέ ξανά για τιμή. Το επιχείρημα κέρδισε.

Πήγαν να την πάρουν από τη μητέρα της, την Εκάβη — που είχε ήδη χάσει τον άντρα της και σχεδόν όλα της τα παιδιά.

Ο Ευριπίδης γράφει τη σκηνή στην Εκάβη και δίνει στην κοπέλα τα δικά της λόγια. Η Πολυξένη δεν παρακαλεί και δεν κλαίει. Λέει ότι προτιμά τον θάνατο από τη ζωή που την περιμένει: μια βασιλοπούλα που θα δουλεύει ως δούλα σε ξένο σπίτι, θα φέρνει νερό και θα την αγοράζει κάποιος. «Ελεύθερη πεθαίνω», λέει.

Στον τάφο, μπροστά σε ολόκληρο τον στρατό, ο Νεοπτόλεμος σήκωσε το μαχαίρι. Η Πολυξένη έσκισε μόνη της τον χιτώνα της από τον ώμο ως τη μέση και του είπε να χτυπήσει όπου θέλει — στο στήθος ή στον λαιμό.

Ο Ευριπίδης προσθέτει μία λεπτομέρεια που δεν χρειαζόταν να προσθέσει: καθώς έπεφτε, φρόντισε να μαζέψει το ρούχο της, ώστε να πέσει με ευπρέπεια. Ο ίδιος ο στρατός που την σκότωσε έμεινε σιωπηλός, και μετά έτρεξαν να της φέρουν φύλλα και ρούχα για τη φωτιά.

Ο άνεμος φύσηξε και τα καράβια έφυγαν.

Οι τραγικοί επέστρεφαν διαρκώς σε αυτή τη σκηνή γιατί δεν είναι πράξη πολέμου. Ο πόλεμος είχε τελειώσει· δεν υπήρχε εχθρός, δεν υπήρχε κίνδυνος, δεν υπήρχε τίποτα να κερδηθεί. Ήταν μια θυσία για ένα ζήτημα γοήτρου, και το θύμα ήταν το μόνο πρόσωπο στη σκηνή που φέρθηκε με αξιοπρέπεια.

Ο Ευριπίδης έγραψε το έργο στη μέση του Πελοποννησιακού πολέμου, για κοινό που είχε μόλις ψηφίσει τέτοιες αποφάσεις για άλλες πόλεις.