Μυθολογία · Επίπεδο Α2
Ο Πάνας και η Σύριγγα
Ένας μύθος για τη σύριγγα και η προέλευση της λέξης «πανικός».
Ο Πάνας ήταν ο θεός των βοσκών και των δασών της Αρκαδίας. Είχε πόδια τράγου, κέρατα και γένια. Στον ομηρικό ύμνο για τον Πάνα, η μητέρα του φοβήθηκε όταν τον είδε και έφυγε. Ο πατέρας του, ο Ερμής, όμως, χάρηκε και τον πήγε στον Όλυμπο, όπου οι θεοί τον καλοδέχτηκαν.
Ο Ρωμαίος ποιητής Οβίδιος αφηγείται ότι μια μέρα ο Πάνας είδε μια νύμφη στο δάσος. Την έλεγαν Σύριγγα και ακολουθούσε την Άρτεμη. Ο Πάνας τής μίλησε, αλλά εκείνη δεν τον ήθελε και άρχισε να τρέχει.
Ο Πάνας δεν σεβάστηκε την άρνησή της και την κυνήγησε. Η Σύριγγα έφτασε στον ποταμό Λάδωνα και δεν μπορούσε να περάσει. Παρακάλεσε τις αδελφές της, τις νύμφες του νερού, να τη σώσουν.
Ο Πάνας άπλωσε τα χέρια του και την έπιασε — αλλά στα χέρια του δεν κρατούσε κοπέλα. Κρατούσε ένα μάτσο καλάμια.
Στάθηκε εκεί για πολλή ώρα. Ο αέρας πέρασε μέσα από τα καλάμια και έβγαλε έναν ήχο: χαμηλό, παραπονεμένο, πολύ όμορφο.
Ο Πάνας έκοψε καλάμια σε διαφορετικά μήκη, τα έδεσε το ένα δίπλα στο άλλο και τα ένωσε με κερί και τα φύσηξε. Έτσι, μέσα στον μύθο, έφτιαξε το μουσικό όργανο που ονομάστηκε σύριγγα από τη νύμφη. Είναι επίσης γνωστό ως «αυλός του Πανός».
Υπάρχει και δεύτερη λέξη που μας άφησε αυτός ο θεός.
Οι αρχαίοι συνέδεαν με τον Πάνα τον ξαφνικό, ανεξήγητο φόβο που μπορούσε να πιάσει έναν άνθρωπο σε έναν έρημο τόπο ή πολλούς στρατιώτες μέσα στη σύγχυση μιας μάχης.
Ο Ηρόδοτος λέει κάτι πιο συγκεκριμένο για τον Μαραθώνα: πριν από τη μάχη, ο Πάνας εμφανίστηκε στον δρομέα Φειδιππίδη και ρώτησε γιατί οι Αθηναίοι δεν τον τιμούσαν, ενώ εκείνος τους βοηθούσε. Μετά τη νίκη οι Αθηναίοι ίδρυσαν ιερό του. Ο Ηρόδοτος δεν λέει ότι ο θεός φώναξε μέσα στις περσικές γραμμές· αυτή είναι μεταγενέστερη διακόσμηση της ιστορίας.
Από το όνομα του Πάνα προέρχεται η λέξη πανικός: ο ξαφνικός φόβος που μπορεί να μας κάνει να αντιδρούμε χωρίς καθαρή σκέψη.