Ο Προκρούστης και το κρεβάτι του

Στον δρόμο συνάντησε πέντε. Τον Περιφήτη, που χτυπούσε τους ταξιδιώτες με ένα χάλκινο ρόπαλο. Τον Σίνη, που έδενε ανθρώπους σε λυγισμένα πεύκα και τους άφηνε να τιναχτούν. Τον Σκίρωνα, που ανάγκαζε τους περαστικούς να του πλύνουν τα πόδια και μετά τους κλωτσούσε στη θάλασσα. Τον Κερκυόνα, που πάλευε με όλους. Και τον τελευταίο, κοντά στην Αθήνα, τον Προκρούστη.

Ο Προκρούστης δεν έμοιαζε με τους άλλους. Δεν επιτίθετο. Ήταν ευγενικός.

Στεκόταν στον δρόμο και καλούσε τους κουρασμένους ταξιδιώτες στο σπίτι του. Τους έδινε φαγητό, τους μιλούσε φιλικά και μετά τους πρόσφερε ένα κρεβάτι για τη νύχτα. Ένα σιδερένιο κρεβάτι, έλεγε, φτιαγμένο ώστε να ταιριάζει τέλεια σε κάθε άνθρωπο.

Και ταίριαζε πάντα. Απλώς όχι με τον τρόπο που περίμενε ο επισκέπτης.

Όταν ο άνθρωπος ξάπλωνε, ο Προκρούστης μετρούσε. Αν ήταν πιο κοντός από το κρεβάτι, τον έδενε και τον τραβούσε από τα πόδια και τα χέρια μέχρι να φτάσει το μήκος. Αν ήταν πιο ψηλός, έπαιρνε το τσεκούρι και έκοβε ό,τι περίσσευε.

Κανείς δεν έφυγε ποτέ από εκείνο το σπίτι.

Ο Θησέας δέχτηκε την πρόσκληση. Άκουσε την περιγραφή του κρεβατιού. Και μετά πρότεινε ήσυχα στον οικοδεσπότη να ξαπλώσει πρώτος ο ίδιος, για να δει πώς ταιριάζει.

Ο Προκρούστης ξάπλωσε. Δεν χωρούσε — και ο Θησέας του φέρθηκε ακριβώς όπως εκείνος φερόταν στους άλλους.

Η λέξη έμεινε. «Προκρούστεια κλίνη» λέμε ακόμα και σήμερα, σε πολλές γλώσσες, όταν κάποιος έχει έτοιμο ένα σχήμα και πιέζει την πραγματικότητα να χωρέσει μέσα του: έναν κανόνα που δεν δέχεται εξαιρέσεις, μια θεωρία που αγνοεί τα στοιχεία που δεν της ταιριάζουν, ένα σύστημα που κόβει ό,τι δεν προβλέπει.

Ο Θησέας εξόντωσε πέντε ληστές. Μόνο ο ένας έγινε λέξη — γιατί ήταν ο μόνος που δεν χρειαζόταν να είναι δυνατός. Του αρκούσε να έχει δίκιο.