Μυθολογία · Επίπεδο Β2
Ο Τήλεφος και το δόρυ που θεραπεύει
Ένας χρησμός λέει ότι αυτό που πλήγωσε τον Τήλεφο πρέπει και να τον θεραπεύσει.
Ο ελληνικός στόλος ξεκίνησε για την Τροία και έκανε λάθος. Οι Αχαιοί αποβιβάστηκαν στη Μυσία, νοτιότερα από την Τροία, νομίζοντας ότι έφτασαν — και άρχισαν να λεηλατούν τη χώρα.
Βασιλιάς εκεί ήταν ο Τήλεφος, γιος του Ηρακλή. Μάζεψε τον στρατό του και υπερασπίστηκε τη χώρα του. Στη σύγκρουση υπήρξαν απώλειες και στις δύο πλευρές.
Στη μάχη συνάντησε τον Αχιλλέα. Έτρεξε να ξεφύγει, μπλέχτηκε σε ένα κλήμα — λένε ότι το φύτρωσε εκεί ο Διόνυσος, θυμωμένος μαζί του — και ο Αχιλλέας τον πλήγωσε στον μηρό.
Μια καταιγίδα σκόρπισε έπειτα τον ελληνικό στόλο. Σύμφωνα με τον Απολλόδωρο, πέρασαν οκτώ χρόνια ώσπου οι αρχηγοί να συγκεντρωθούν ξανά στην Αυλίδα.
Η πληγή του Τήλεφου δεν έκλεινε και κανένας γιατρός δεν μπορούσε να τον βοηθήσει. Ύστερα από χρόνια, απελπισμένος, ρώτησε το μαντείο.
Η απάντηση ήταν ένας γρίφος: «ο τρώσας και ιάσεται» — αυτός που πλήγωσε, αυτός και θα γιατρέψει.
Ο Τήλεφος ντύθηκε ζητιάνος και πήγε στο Άργος, για να ζητήσει βοήθεια από τους ανθρώπους με τους οποίους είχε πολεμήσει.
Ο Ευριπίδης παρουσίασε αυτή την εικόνα σε μια χαμένη τραγωδία: ένας βασιλιάς εμφανίζεται με κουρέλια και παρακαλεί για βοήθεια. Ο Αριστοφάνης μιμήθηκε κωμικά τη γνωστή σκηνή στους Αχαρνείς και στις Θεσμοφοριάζουσες.
Στην τραγωδία του Ευριπίδη, όταν κανείς δεν τον άκουγε, ο Τήλεφος πήρε ως όμηρο τον μικρό Ορέστη και κατέφυγε σε έναν βωμό. Απείλησε το παιδί για να αναγκάσει τους Αχαιούς να τον ακούσουν. Η πράξη του έθεσε ένα αθώο παιδί σε κίνδυνο.
Ο Αχιλλέας όμως είπε την αλήθεια: δεν ήταν γιατρός και δεν ήξερε πώς να θεραπεύσει κανέναν.
Τη λύση την βρήκε ο Οδυσσέας. Ο χρησμός, είπε, δεν μιλούσε για τον άνθρωπο αλλά για το όπλο.
Έξυσαν λίγη σκουριά από την αιχμή του δόρατος του Αχιλλέα και την έβαλαν στην πληγή. Έκλεισε.
Σε αντάλλαγμα, ο Τήλεφος έδειξε στους Έλληνες τον σωστό δρόμο για την Τροία και υποσχέθηκε ότι ο ίδιος δεν θα πολεμούσε στο πλευρό των Τρώων.
Η ιδέα ότι «αυτό που πληγώνει μπορεί και να θεραπεύσει» έγινε γνωστό λογοτεχνικό μοτίβο. Εδώ λειτουργεί μέσα στον μύθο και δεν είναι ιατρική συμβουλή: η σκουριά σε πραγματική πληγή μπορεί να είναι επικίνδυνη. Ούτε σημαίνει ότι ένας άνθρωπος πρέπει να επιστρέφει σε όποιον του έκανε κακό για να θεραπευτεί.