Μυθολογία · Επίπεδο Β2
Ο Τήλεφος και το δόρυ που θεραπεύει
Μόνο αυτός που σε πλήγωσε μπορεί να σε γιατρέψει — και πρέπει να του το ζητήσεις.
Ο ελληνικός στόλος ξεκίνησε για την Τροία και έκανε λάθος. Αποβιβάστηκαν στη Μυσία, εκατοντάδες χιλιόμετρα νοτιότερα, νομίζοντας ότι έφτασαν — και άρχισαν να λεηλατούν τη χώρα.
Βασιλιάς εκεί ήταν ο Τήλεφος, γιος του Ηρακλή. Μάζεψε τον στρατό του και τους έριξε στη θάλασσα.
Στη μάχη συνάντησε τον Αχιλλέα. Έτρεξε να ξεφύγει, μπλέχτηκε σε ένα κλήμα — λένε ότι το φύτρωσε εκεί ο Διόνυσος, θυμωμένος μαζί του — και ο Αχιλλέας τον πλήγωσε στον μηρό.
Οι Έλληνες γύρισαν στην Ελλάδα ταπεινωμένοι. Ο πόλεμος καθυστέρησε οκτώ χρόνια.
Η πληγή του Τήλεφου δεν έκλεινε. Έμενε ανοιχτή, πονούσε συνέχεια και κανένας γιατρός δεν μπορούσε να κάνει τίποτα. Ύστερα από χρόνια, απελπισμένος, ρώτησε το μαντείο.
Η απάντηση ήταν ένας γρίφος: «ο τρώσας και ιάσεται» — αυτός που πλήγωσε, αυτός και θα γιατρέψει.
Ο Τήλεφος ντύθηκε ζητιάνος και πήγε μόνος στην Ελλάδα, στο παλάτι του Αγαμέμνονα, να ζητήσει βοήθεια από τους ανθρώπους που είχε νικήσει.
Ο Ευριπίδης έγραψε γι' αυτό τραγωδία που σκανδάλισε την Αθήνα: ένας βασιλιάς επί σκηνής, με κουρέλια, να παρακαλεί. Ο Αριστοφάνης το κοροϊδεύει σε δύο κωμωδίες.
Όταν είδε ότι δεν τον ακούν, ο Τήλεφος άρπαξε από την κούνια του τον μικρό Ορέστη, ανέβηκε στον βωμό και απείλησε ότι θα τον σκοτώσει. Τότε τον άκουσαν.
Ο Αχιλλέας όμως είπε την αλήθεια: δεν ήταν γιατρός και δεν ήξερε πώς να θεραπεύσει κανέναν.
Τη λύση την βρήκε ο Οδυσσέας. Ο χρησμός, είπε, δεν μιλούσε για τον άνθρωπο αλλά για το όπλο.
Ξέσυραν σκουριά από την αιχμή του δόρατος του Αχιλλέα και την έβαλαν στην πληγή. Έκλεισε.
Και ο Τήλεφος πλήρωσε: έδειξε στους Έλληνες τον σωστό δρόμο για την Τροία.
Η φράση έμεινε στην ιατρική και στη γλώσσα. Οι αρχαίοι την χρησιμοποιούσαν κυριολεκτικά — για δηλητήρια και αντίδοτα — αλλά και για κάτι άλλο: ότι υπάρχουν τραύματα που δεν κλείνουν με τον χρόνο ούτε με ξένη βοήθεια, παρά μόνο αν γυρίσεις σε εκείνον που τα άνοιξε.