Η Ηλέκτρα

Στην τραγωδία του Σοφοκλή, η Ηλέκτρα βοήθησε να φυγαδευτεί ο μικρός αδελφός της. Ένας πιστός παιδαγωγός τον μετέφερε στη Φωκίδα, όπου ο Ορέστης μεγάλωσε μακριά από τους εχθρούς του.

Και ύστερα έμεινε.

Ο Αισχύλος, ο Σοφοκλής και ο Ευριπίδης αφηγήθηκαν την επιστροφή του Ορέστη, αλλά έδωσαν διαφορετικό ρόλο στην Ηλέκτρα. Η ιστορία που ακολουθεί βασίζεται κυρίως στην Ηλέκτρα του Σοφοκλή.

Η Ηλέκτρα έμεινε στο παλάτι, αλλά ζούσε δυστυχισμένη κάτω από την εξουσία της μητέρας της και του Αίγισθου. Δεν έπαψε να ζητά εκδίκηση για τον φόνο του πατέρα της.

Δεν σταμάτησε επίσης να θρηνεί φανερά. Γνώριζε ότι θα απέφευγε πολλές συγκρούσεις αν σιωπούσε, όμως θεωρούσε προδοσία να ξεχάσει τον νεκρό Αγαμέμνονα.

Η αδελφή της, η Χρυσόθεμη, είχε διαλέξει έναν πιο προσεκτικό δρόμο. Υπάκουε στους ισχυρούς, επειδή πίστευε ότι δεν είχε τη δύναμη να τους αντιμετωπίσει. Η σύγκρουση των δύο αδελφών φανερώνει δύο διαφορετικούς τρόπους αντίστασης.

Ύστερα από χρόνια, ο Ορέστης επέστρεψε κρυφά μαζί με τον φίλο του, τον Πυλάδη, και τον παλιό παιδαγωγό του. Για να μπουν στο παλάτι χωρίς να τους υποψιαστούν, διέδωσαν μια ψεύτικη είδηση: ότι ο Ορέστης είχε σκοτωθεί σε αρματοδρομία στους Πυθικούς αγώνες των Δελφών.

Η Κλυταιμνήστρα ένιωσε ανακούφιση, αν και τα λόγια της δείχνουν ότι η είδηση την τάραξε ως μητέρα. Η Ηλέκτρα, αντίθετα, έχασε και την τελευταία της ελπίδα.

Λίγο αργότερα εμφανίστηκε ο ίδιος ο Ορέστης σαν ξένος, κρατώντας μια υδρία που υποτίθεται ότι περιείχε τη στάχτη του.

Η Ηλέκτρα πήρε το αγγείο στα χέρια της και μίλησε στον αδελφό που πίστευε νεκρό. Θυμήθηκε πως τον είχε σώσει και φροντίσει μικρό και θρήνησε επειδή όλες οι ελπίδες της είχαν χαθεί. Ζήτησε μάλιστα να τη δεχτεί και εκείνη στον τάφο του.

Η στάχτη, όμως, δεν ήταν αληθινή. Ο Ορέστης στεκόταν μπροστά της και άκουγε τον θρήνο της χωρίς να έχει ακόμη αποκαλύψει ποιος ήταν.

Η σκηνή της αναγνώρισης είναι από τις πιο δυνατές του αρχαίου θεάτρου, γιατί δεν ξεκινάει από χαρά αλλά από ένα ψέμα που έχει ήδη πληγώσει.

Τελικά της πήρε την υδρία από τα χέρια και της φανέρωσε την ταυτότητά του. Για να την πείσει, της έδειξε το δαχτυλίδι του πατέρα τους.

Αφού κατάστρωσαν το σχέδιό τους, ο Ορέστης και ο Πυλάδης μπήκαν στο παλάτι. Εκεί ο Ορέστης σκότωσε την Κλυταιμνήστρα και, λίγο αργότερα, τον Αίγισθο.

Ο Σοφοκλής τελειώνει το έργο πριν παρουσιαστούν οι συνέπειες της μητροκτονίας. Αντίθετα, στην Ορέστεια του Αισχύλου οι Ερινύες καταδιώκουν τον Ορέστη μετά τον φόνο. Στην Ηλέκτρα του Ευριπίδη, πάλι, η ηρωίδα ζει έξω από το παλάτι, παντρεμένη με έναν φτωχό γεωργό. Έτσι, δεν υπάρχει μία και μοναδική αρχαία εκδοχή της ζωής της.