Η Ηλέκτρα

Την ίδια νύχτα, η Ηλέκτρα έβγαλε τον αδελφό της κρυφά έξω και τον έστειλε σε φίλους σε άλλη πόλη. Ήταν το μόνο πράγμα που μπόρεσε να κάνει.

Και ύστερα έμεινε.

Οι τρεις μεγάλοι τραγικοί έγραψαν όλοι γι' αυτήν, και όλοι επιμένουν στο ίδιο: στο τι της έκαναν τα χρόνια της αναμονής.

Δεν την σκότωσαν και δεν την έδιωξαν. Την κράτησαν στο σπίτι, με ρούχα δούλας και φαγητό δούλας, να τρώει με τους υπηρέτες. Δεν της επέτρεψαν να παντρευτεί, για να μη γεννήσει παιδί που θα ζητούσε εκδίκηση.

Και κάθε χρόνο, την ημέρα του φόνου, η μητέρα της έκανε γιορτή με χορούς.

Η Ηλέκτρα δεν σταμάτησε ποτέ να θρηνεί φωναχτά. Ο Σοφοκλής της δίνει έναν στίχο που εξηγεί ολόκληρο τον χαρακτήρα της: ξέρει ότι το πένθος της έχει γίνει ενοχλητικό, ξέρει ότι θα ζούσε καλύτερα αν σώπαινε, και λέει ότι δεν μπορεί, γιατί το να ξεχάσεις τον νεκρό σου είναι το ίδιο με το να τον σκοτώσεις δεύτερη φορά.

Η αδελφή της, η Χρυσόθεμη, διάλεξε αλλιώς: υποχώρησε και έζησε ήσυχα. Ο Σοφοκλής τις βάζει να μιλήσουν, και δεν λέει καθαρά ποια έχει δίκιο.

Ύστερα από χρόνια, ήρθε στο παλάτι ένας γέρος με μια είδηση: ο Ορέστης σκοτώθηκε σε αγώνες αρμάτων στους Δελφούς.

Η Κλυταιμνήστρα, ακούγοντάς το, ανακουφίστηκε — και ο Σοφοκλής της αφήνει μια στιγμή ντροπής για αυτή την ανακούφιση.

Λίγο αργότερα έφτασαν δύο νέοι κρατώντας μια υδρία με στάχτη.

Η Ηλέκτρα την πήρε στα χέρια της και μίλησε στον νεκρό αδελφό της. Είπε ότι τον έσωσε για το τίποτα, ότι τον μεγάλωσε η ίδια περισσότερο από τη μητέρα του, ότι τώρα δεν της μένει τίποτα, και ζήτησε να την δεχτεί κι εκείνη μέσα στο αγγείο.

Ο ένας από τους δύο νέους ήταν ο Ορέστης. Η στάχτη ήταν ψεύτικη — μέρος του σχεδίου του.

Και τώρα την άκουγε.

Η σκηνή της αναγνώρισης είναι από τις πιο δυνατές του αρχαίου θεάτρου, γιατί δεν ξεκινάει από χαρά αλλά από ένα ψέμα που έχει ήδη πληγώσει.

Ο Ορέστης της παίρνει την υδρία από τα χέρια και της λέει ποιος είναι.

Και μετά μπαίνουν μαζί στο σπίτι.

Στον Αισχύλο, μετά τον φόνο της μητέρας τους, ο Ορέστης βλέπει τις Ερινύες και τρελαίνεται. Στον Σοφοκλή, το έργο τελειώνει με τη σιωπή αυτής της αδελφής — και οι μελετητές μαλώνουν ακόμα για το αν είναι σιωπή θριάμβου ή κάτι πολύ πιο σκοτεινό.