Οι Διόσκουροι

Ο Κάστορας και ο Πολυδεύκης μεγάλωσαν αχώριστοι. Τους έλεγαν Διοσκούρους, δηλαδή «γιους του Δία», και ως τέτοιοι λατρεύονταν και οι δύο, ακόμη κι όταν οι μύθοι έδιναν στον Κάστορα θνητό πατέρα. Ο Κάστορας ήταν ξακουστός ιππέας και πολεμιστής, ενώ ο Πολυδεύκης περίφημος πυγμάχος. Πήραν μέρος στην Αργοναυτική Εκστρατεία. Επίσης εισέβαλαν στην Αττική και έφεραν πίσω την αδελφή τους Ελένη, την οποία είχε αρπάξει ο Θησέας.

Κανείς δεν μιλούσε ποτέ για το ότι ο ένας θα πέθαινε και ο άλλος όχι.

Η μοιραία διαμάχη τους με τον Ίδα και τον Λυγκέα έχει πολλές εκδοχές. Στον Απολλόδωρο, τα δύο ζευγάρια συγγενών κλέβουν μαζί βόδια από την Αρκαδία, αλλά μαλώνουν για την άδικη μοιρασιά. Οι Διόσκουροι αρπάζουν έπειτα τα κοπάδια του Ίδα και του Λυγκέα και τους στήνουν ενέδρα. Άλλες πηγές συνδέουν τη σύγκρουση με τις κόρες του Λεύκιππου, τις οποίες άρπαξαν ο Κάστορας και ο Πολυδεύκης.

Ο Λυγκέας, που είχε περίφημη όραση, ανακάλυψε την ενέδρα και έδειξε στον Ίδα πού κρυβόταν ο Κάστορας. Στον Πίνδαρο, ο Ίδας τον πλήγωσε θανάσιμα με χάλκινο δόρυ. Ο Πολυδεύκης σκότωσε τον Λυγκέα και ο Δίας χτύπησε τον Ίδα με κεραυνό.

Ο Πολυδεύκης βρήκε τον αδελφό του να πεθαίνει, έκλαψε και κάλεσε τον Δία. Του είπε ότι η ζωή χάνει την τιμή της όταν κάποιος στερείται τους φίλους του και ζήτησε να πεθάνει μαζί με τον Κάστορα.

Στον Πίνδαρο, ο Δίας τού αποκάλυψε ότι ο Πολυδεύκης ήταν δικός του γιος, ενώ ο Κάστορας γιος του Τυνδάρεω. Του έδωσε μια επιλογή: να ζήσει για πάντα στον Όλυμπο ή να μοιραστεί τη μοίρα του αδελφού του. Ο Πολυδεύκης διάλεξε το δεύτερο. Έτσι οι δύο περνούσαν εναλλάξ τη μία μέρα κοντά στον Δία και την άλλη κάτω από τη γη, στις Θεράπνες. Ο Απολλόδωρος περιγράφει λίγο διαφορετικά την εναλλαγή τους: μία μέρα ανάμεσα στους θεούς και μία ανάμεσα στους θνητούς.

Ο Πολυδεύκης δεν χρειάστηκε χρόνο να απαντήσει.

Μια άλλη παράδοση τούς τοποθέτησε στον ουρανό ως τον αστερισμό των Διδύμων. Τα δύο κύρια άστρα του κρατούν ακόμη τα ονόματά τους: Κάστωρ και Πολυδεύκης, ή Castor και Pollux στα λατινικά.

Οι Διόσκουροι έγιναν προστάτες των ναυτικών. Οι αρχαίοι συνέδεαν την εμφάνιση δύο φωτεινών φλογών στα κατάρτια μέσα στην καταιγίδα με την παρουσία τους και τη θεωρούσαν καλό σημάδι. Το ηλεκτρικό αυτό φαινόμενο έγινε αργότερα γνωστό ως «φωτιά του Αγίου Έλμου». Οι αρχαίες πηγές ξεχώριζαν συχνά τη διπλή, ευνοϊκή φλόγα από τη μονή, την οποία θεωρούσαν κακό σημάδι.

Η Σπάρτη τούς τιμούσε με ένα σύμβολο που λεγόταν δόκανα: δύο παράλληλα όρθια ξύλα ενωμένα με εγκάρσιες δοκούς. Ήταν σύμβολο του ζεύγους των Διοσκούρων. Οι αρχαίες μαρτυρίες δεν εξηγούν με βεβαιότητα αν δήλωνε ειδικά ότι οι δύο αδελφοί δεν χωρίζονταν ποτέ.