Μυθολογία · Επίπεδο Β1
Ο Δόλων και τα άλογα του Ρήσου
Προσπάθησε να αγοράσει τη ζωή του με πληροφορίες, αλλά δεν σώθηκε.
Η δέκατη ραψωδία της «Ιλιάδας», γνωστή ως «Δολώνεια», εκτυλίσσεται ολόκληρη μέσα σε μία νύχτα. Δεν αφηγείται κανονική μάχη, αλλά κατασκοπεία, ενέδρα και επίθεση σε κοιμισμένους πολεμιστές.
Και τα δύο στρατόπεδα ήθελαν το ίδιο πράγμα: να μάθουν τι σχεδιάζει ο άλλος. Και τα δύο έστειλαν κατάσκοπο.
Από τους Τρώες προσφέρθηκε ένας άντρας που τον έλεγαν Δόλωνα. Το όνομά του συνδέεται με την αρχαία λέξη «δόλος», δηλαδή πονηριά. Ήταν πλούσιος, ο μόνος γιος ανάμεσα σε πέντε αδελφές, άσχημος στην όψη αλλά πολύ γρήγορος στο τρέξιμο.
Ζήτησε αμοιβή, και ζήτησε πολλά: τα άλογα και το άρμα του Αχιλλέα. Ο Έκτορας του ορκίστηκε ότι θα τα πάρει.
Ο Δόλων φόρεσε δέρμα λύκου και ένα σκουφί από κουνάβι, κρέμασε το τόξο στον ώμο, πήρε ένα κοντάρι και βγήκε στο σκοτάδι.
Απέναντι είχαν βγει ήδη δύο άλλοι: ο Οδυσσέας και ο Διομήδης.
Ο Οδυσσέας τον είδε να πλησιάζει. Οι δύο Αχαιοί ξάπλωσαν ανάμεσα στους νεκρούς, μακριά από τον δρόμο. Τον άφησαν να περάσει και ύστερα έτρεξαν πίσω του.
Όταν τον πλησίασαν, ο Διομήδης έριξε το κοντάρι του επίτηδες δίπλα στον ώμο του. Ο Δόλων σταμάτησε τρομαγμένος και τον έπιασαν.
Και τότε ο νέος άρχισε να μιλάει.
Τους είπε ότι οι Τρώες έμεναν ξύπνιοι κοντά στις φωτιές, ενώ οι σύμμαχοί τους κοιμούνταν χωριστά και χωρίς δικές τους φρουρές. Εξήγησε ακόμη πού είχε στρατοπεδεύσει κάθε λαός.
Ο Οδυσσέας τον ρώτησε ποιοι σύμμαχοι είχαν φτάσει πρόσφατα και πού κοιμούνταν. Τότε ο Δόλων μίλησε για τον βασιλιά Ρήσο από τη Θράκη και για τα υπέροχα άλογά του, λευκά σαν το χιόνι και γρήγορα σαν τον άνεμο. Ο Ρήσος κοιμόταν στην άκρη του στρατοπέδου, χωριστά από τους άλλους.
Όταν τελείωσε, ζήτησε να τον αφήσουν ζωντανό ή να τον κρατήσουν δεμένο ώσπου να γυρίσουν.
Ο Διομήδης τού απάντησε ότι, αν τον άφηναν ελεύθερο, θα μπορούσε να ξαναέρθει ως κατάσκοπος ή να πολεμήσει ανοιχτά. Τον χτύπησε στον λαιμό με το σπαθί και το κεφάλι του έπεσε ενώ εκείνος μιλούσε ακόμη. Ο Οδυσσέας πήρε τα όπλα και τα ρούχα του Δόλωνα και τα αφιέρωσε στην Αθηνά.
Ύστερα οι δύο πήγαν στην άκρη του στρατοπέδου, όπως τους είχε πει.
Ο Διομήδης σκότωσε δώδεκα άντρες στον ύπνο τους και ύστερα τον ίδιο τον Ρήσο, τον δέκατο τρίτο. Ο Όμηρος δεν λέει ότι ο Ρήσος έβλεπε κυριολεκτικά εφιάλτη. Παρομοιάζει τον Διομήδη, που στεκόταν πάνω από το κεφάλι του, με κακό όνειρο σταλμένο από την Αθηνά.
Πήραν τα άσπρα άλογα και γύρισαν πριν ξημερώσει.
Η ραψωδία παρουσιάζει μια σκοτεινή πλευρά του ηρωικού πολέμου. Ο Δόλων προσπαθεί να σωθεί αποκαλύπτοντας όσα γνωρίζει, αλλά σκοτώνεται μόλις πάψει να είναι χρήσιμος. Ο Οδυσσέας και ο Διομήδης επιστρέφουν ως νικητές, όμως η επιτυχία τους στηρίζεται στην εξαπάτηση και στη σφαγή ανθρώπων που κοιμούνται.