Ο Εριχθόνιος και οι πρώτοι Αθηναίοι

Στην προσπάθεια, λίγος σπόρος έπεσε στο πόδι της. Η Αθηνά τον σκούπισε με ένα κομμάτι μαλλί και το πέταξε στο χώμα.

Από τη Γη γεννήθηκε ένα παιδί.

Το ονόμασαν Εριχθόνιο — και το όνομα κρατάει και τα δύο: έριον, το μαλλί, και χθων, η γη. Είχε, λένε, πόδια ή ουρά φιδιού.

Η Αθηνά τον πήρε. Δεν ήταν γιος της, αλλά είχε γεννηθεί από το χώμα της πόλης της και τον θεώρησε δικό της. Τον έβαλε σε ένα κλειστό καλάθι και τον εμπιστεύτηκε στις τρεις κόρες του Κέκροπα, με εντολή να μην κοιτάξουν μέσα.

Δύο κοίταξαν. Είδαν το μωρό με το φίδι, τρελάθηκαν και έπεσαν από τον βράχο της Ακρόπολης.

Ο Εριχθόνιος επέζησε και μεγάλωσε μέσα στον ναό της θεάς. Έγινε βασιλιάς της Αθήνας.

Και έκανε τρία πράγματα που οι Αθηναίοι θυμούνταν.

Πρώτον, ίδρυσε τα Παναθήναια, τη μεγάλη γιορτή της πόλης, όπου κάθε τέσσερα χρόνια πρόσφεραν στην Αθηνά ένα καινούριο πέπλο.

Δεύτερον, έστησε στην Ακρόπολη το ξύλινο άγαλμα της θεάς, το πιο ιερό αντικείμενο της πόλης.

Τρίτον — και επειδή, λένε, ντρεπόταν για τα πόδια του — έφτιαξε το πρώτο τετράτροχο άρμα, ώστε να κινείται χωρίς να τα δείχνει. Ο Δίας τον θαύμασε τόσο που τον έβαλε στον ουρανό ως τον αστερισμό του Ηνιόχου.

Το σημαντικό όμως ήταν η καταγωγή του.

Οι Αθηναίοι έλεγαν με υπερηφάνεια ότι είναι αυτόχθονες: δεν ήρθαν από κάπου αλλού, δεν κατέκτησαν τη γη τους από άλλους, φύτρωσαν σε αυτήν όπως ο πρώτος βασιλιάς τους. Φορούσαν μάλιστα στα μαλλιά τους χρυσά τζιτζίκια — έντομα που, όπως πίστευαν, γεννιούνται από το χώμα.

Ο Θουκυδίδης δίνει την πολιτική μορφή του ίδιου ισχυρισμού: η Αττική, γράφει, είχε φτωχό έδαφος, γι' αυτό κανείς δεν μπήκε ποτέ στον κόπο να την κατακτήσει — και έτσι οι ίδιοι άνθρωποι έμειναν εκεί συνεχώς.

Ο μύθος και ο ιστορικός λένε το ίδιο πράγμα με δύο τρόπους. Ο ένας το λέει με ένα παιδί που βγήκε από τη γη.