Ο Χρύσης και η αρρώστια

Τον έλεγαν Χρύση και ήταν ιερέας του Απόλλωνα. Οι Έλληνες είχαν λεηλατήσει την πόλη του και είχαν πάρει την κόρη του, τη Χρυσηίδα, ως λάφυρο. Την είχε ο ίδιος ο Αγαμέμνονας.

Ο γέρος ήρθε στο στρατόπεδο των Ελλήνων κρατώντας δύο πράγματα: πολλά λύτρα για να την εξαγοράσει, και το χρυσό ραβδί του θεού του με τις ιερές ταινίες.

Μίλησε μπροστά σε όλους, ευγενικά. Ζήτησε την κόρη του και ευχήθηκε στους Έλληνες να πάρουν την Τροία και να γυρίσουν σπίτι τους.

Ο στρατός φώναξε ότι πρέπει να δεχτούν.

Ο Αγαμέμνονας είπε όχι.

Και δεν το είπε απλώς. Ο Όμηρος τον βάζει να απαντήσει με μια σκληρότητα που δεν ξεχνιέται: «Γέρο, να μη σε ξαναδώ εδώ. Την κόρη σου δεν θα την πάρεις. Θα γεράσει στο Άργος, στο σπίτι μου, μακριά από την πατρίδα της, δουλεύοντας στον αργαλειό. Φύγε τώρα, αν θέλεις να γυρίσεις ζωντανός».

Ο Χρύσης δεν είπε τίποτα. Έφυγε και περπάτησε δίπλα στη θάλασσα που βουίζει.

Και όταν απομακρύνθηκε, προσευχήθηκε.

Δεν ζήτησε την κόρη του. Ζήτησε ένα πράγμα: «Ας πληρώσουν οι Δαναοί τα δάκρυά μου με τα δικά σου βέλη».

Ο Απόλλωνας κατέβηκε από τον Όλυμπο. Ο Όμηρος γράφει ότι κατέβαινε «σαν τη νύχτα», και ότι τα βέλη κροτάλιζαν στους ώμους του καθώς περπατούσε.

Κάθισε μακριά από τα καράβια και άρχισε να ρίχνει.

Πρώτα χτύπησε τα μουλάρια και τα σκυλιά. Ύστερα τους ανθρώπους.

Εννιά μέρες κάηκαν νεκροί στο στρατόπεδο.

Τη δέκατη μέρα ο Αχιλλέας μάζεψε συνέλευση και ρώτησε τον μάντη Κάλχα τι συμβαίνει. Ο μάντης φοβήθηκε να μιλήσει και ζήτησε πρώτα προστασία. Ύστερα είπε την αιτία: ο ιερέας.

Ο Αγαμέμνονας δέχτηκε να δώσει πίσω τη Χρυσηίδα — αλλά απαίτησε αντάλλαγμα. Και πήρε τη Βρισηίδα, τη γυναίκα που ανήκε στον Αχιλλέα.

Από εκεί ξεκινούν όλα τα υπόλοιπα.

Ο Όμηρος μάς δείχνει, μέσα σε τριακόσιους στίχους, πώς μια αρρώστια, ένας πόλεμος και χιλιάδες θάνατοι μπορούν να βγουν από μία μόνο πράξη: έναν άνθρωπο με εξουσία που δεν θέλησε να φανεί ότι υποχώρησε.