Ο Φοίνικας, ο δάσκαλος του Αχιλλέα

Ο δεύτερος είναι ένας γέρος που τον λένε Φοίνικα, και δεν είναι πρεσβευτής. Είναι οικογένεια.

Ο Οδυσσέας μιλάει πρώτος και απαριθμεί όσα προσφέρει ο Αγαμέμνονας: τρίποδες, χρυσάφι, άλογα, γυναίκες, επτά πόλεις.

Ο Αχιλλέας αρνείται.

Και τότε σηκώνεται ο Φοίνικας — και κλαίει πριν αρχίσει να μιλάει.

Δεν λέει τίποτα για τα δώρα.

Λέει πρώτα τη δική του ιστορία, και είναι άσχημη.

Ήταν νέος στη Θεσσαλία. Ο πατέρας του τον καταράστηκε για έναν καβγά με γυναίκα, και εκείνος σκέφτηκε σοβαρά να τον σκοτώσει· τον σταμάτησε, λέει, μόνο η σκέψη του τι θα έλεγαν οι άνθρωποι.

Έφυγε και έφτασε ζητιάνος στο σπίτι του Πηλέα, του πατέρα του Αχιλλέα.

Εκείνος τον δέχτηκε, τον πλούτισε και του έδωσε μια δουλειά: το παιδί του.

Και εδώ έρχεται η εικόνα που κάνει αυτόν τον λόγο αξέχαστο.

Ο Φοίνικας θυμίζει στον μεγαλύτερο πολεμιστή της Ελλάδας ότι, όταν ήταν μωρό, δεν δεχόταν να φάει με κανέναν άλλο. Ότι καθόταν στα γόνατά του, ότι του έκοβε το κρέας σε κομματάκια και του το έβαζε στο στόμα, και ότι το παιδί έφτυνε το κρασί πίσω πάνω στον χιτώνα του.

«Δεν είχα δικά μου παιδιά», λέει. «Σε έκανα εσένα παιδί μου».

Ύστερα του λέει μια παραβολή που είναι από τις πιο περίεργες του Ομήρου.

Υπάρχει, λέει, η Άτη — η τύφλωση που κάνει τους ανθρώπους να κάνουν λάθη. Είναι δυνατή και γρήγορη, τρέχει πάνω από τα κεφάλια των ανθρώπων και τους βλάπτει.

Και πίσω της έρχονται οι Λιτές — οι Παρακλήσεις, κόρες του Δία.

Είναι κουτσές, ζαρωμένες, με τα μάτια χαμηλά. Δεν προλαβαίνουν ποτέ την Άτη. Έρχονται πάντα μετά, να διορθώσουν τη ζημιά.

Όποιος τις σεβαστεί όταν φτάσουν, τον βοηθούν.

Όποιος τις διώξει, πηγαίνουν στον Δία και ζητούν να πάει και σε αυτόν η Άτη — για να πάθει κι εκείνος και να πληρώσει.

Ο Φοίνικας δεν λέει στον Αχιλλέα ότι έχει άδικο. Του λέει ότι οι πρεσβευτές που ήρθαν απόψε είναι οι Λιτές, και ότι είναι στο χέρι του να τις δεχτεί ή όχι.

Και τελειώνει με το παράδειγμα του Μελέαγρου: του ήρωα που θύμωσε το ίδιο, αρνήθηκε το ίδιο, γύρισε στη μάχη μόνο όταν πια καιγόταν η πόλη — και δεν πήρε κανένα από τα δώρα που του είχαν προσφέρει, γιατί ήταν πολύ αργά.

Ο Αχιλλέας τον ακούει ως το τέλος.

Και ύστερα του λέει να μείνει να κοιμηθεί εκεί, στη σκηνή του, και να γυρίσουν μαζί στη Φθία το πρωί.

Δηλαδή: του απαντάει με τρυφερότητα και δεν αλλάζει γνώμη.

Είναι η μοναδική φορά στην Ιλιάδα που κάποιος μιλάει στον Αχιλλέα σαν πατέρας. Και δεν πιάνει.

Επτά ραψωδίες αργότερα θα πεθάνει ο Πάτροκλος, και θα γυρίσει στη μάχη χωρίς να του το ζητήσει κανείς.