Ο Έκτορας και η Ανδρομάχη

Ενώ η μάχη μαινόταν στην πεδιάδα, ο Έκτορας, γιος του Πριάμου και προστάτης της Τροίας, επέστρεψε για λίγο στην πόλη, για να ζητήσει από τις γυναίκες να προσευχηθούν στη θεά Αθηνά. Πριν γυρίσει στη μάχη, θέλησε να δει τη γυναίκα του, την Ανδρομάχη, και τον μικρό τους γιο. Δεν τους βρήκε στο σπίτι: η Ανδρομάχη είχε ανέβει τρομαγμένη στον πύργο των τειχών, για να παρακολουθεί τη μάχη, μαζί με την παραμάνα που κρατούσε το μωρό. Ο Έκτορας τον ονόμαζε Σκαμάνδριο, ενώ οι Τρώες τον αποκαλούσαν Αστυάνακτα, επειδή ο πατέρας του προστάτευε την πόλη.

Εκεί, στις Σκαιές Πύλες, η Ανδρομάχη έτρεξε κοντά του με δάκρυα. «Η γενναιότητά σου θα σε καταστρέψει», του είπε. «Δεν λυπάσαι το μωρό σου κι εμένα, που γρήγορα θα μείνω χήρα;» Του θύμισε πως δεν είχε πια κανέναν στον κόσμο: ο Αχιλλέας είχε σκοτώσει τον πατέρα της και τα επτά αδέλφια της, όταν κυρίευσε την πατρίδα της. «Έκτορα, εσύ είσαι για μένα πατέρας και μητέρα και αδελφός, εσύ και ο άντρας μου», του είπε, και τον ικέτεψε να μείνει στα τείχη και να τοποθετήσει τον στρατό κοντά στην αγριοσυκιά, όπου το τείχος ήταν πιο εύκολο να παραβιαστεί.

Ο Έκτορας την άκουσε με πόνο. Δεν της έκρυψε την αλήθεια: ήξερε καλά, είπε, ότι θα ερχόταν η μέρα που η ιερή Τροία θα χανόταν. Όμως θα ντρεπόταν τους Τρώες και τις Τρωαδίτισσες αν έμενε μακριά από τον πόλεμο σαν δειλός· είχε μάθει να πολεμά πάντα στην πρώτη γραμμή. Κι απ' όλα τα δεινά που έβλεπε να έρχονται, ομολόγησε, κανένα δεν τον πονούσε όσο η εικόνα της Ανδρομάχης να σέρνεται σκλάβα σε ξένη γη.

Ύστερα άπλωσε τα χέρια να πάρει τον γιο του. Το μωρό όμως τρόμαξε από τη χάλκινη περικεφαλαία και το λοφίο που κουνιόταν πάνω της, κι έβαλε τα κλάματα. Οι δυο γονείς γέλασαν· ο Έκτορας έβγαλε το κράνος, το ακούμπησε στο χώμα, φίλησε το παιδί και προσευχήθηκε στον Δία: να γίνει ο γιος του γενναίος, να βασιλέψει στην Τροία, και να λένε κάποτε πως είναι καλύτερος κι από τον πατέρα του.

Έπειτα παρηγόρησε την Ανδρομάχη: κανείς, της είπε, δεν θα τον στείλει στον Άδη πριν από την ώρα του, γιατί από τη μοίρα του δεν ξεφεύγει κανένας άνθρωπος, ούτε γενναίος ούτε δειλός. Της είπε να επιστρέψει σπίτι, στον αργαλειό και στις δουλειές της, κι εκείνος φόρεσε ξανά το κράνος του. Η Ανδρομάχη έφυγε γυρίζοντας συνέχεια το κεφάλι, πνιγμένη στα δάκρυα — και στο παλάτι οι γυναίκες τον θρήνησαν ζωντανό ακόμη, γιατί καμιά δεν πίστευε πως θα γύριζε από τη μάχη.

Το προαίσθημά τους βγήκε αληθινό: ο Έκτορας σκοτώθηκε αργότερα από τον Αχιλλέα. Η σκηνή όμως του αποχαιρετισμού, στην έκτη ραψωδία της Ιλιάδας, θεωρείται συχνά μία από τις πιο ανθρώπινες και τρυφερές στιγμές του έπους.