Μυθολογία · Επίπεδο Γ1
Η Νέκυια: ο Οδυσσέας στους νεκρούς
Ρώτησε τον μάντη για τον δρόμο. Έφυγε έχοντας μάθει τι είναι ο θάνατος.
Η Κίρκη είπε στον Οδυσσέα ότι δεν μπορεί να γυρίσει στην Ιθάκη πριν κάνει κάτι που δεν είχε κάνει ζωντανός άνθρωπος: να πάει στα όρια του Κάτω Κόσμου και να μιλήσει με τον νεκρό μάντη Τειρεσία.
Έπλευσε μια μέρα προς τη δύση, ως τη χώρα των Κιμμερίων, όπου δεν φτάνει ποτέ ο ήλιος. Εκεί έσκαψε έναν λάκκο, έχυσε μέλι, γάλα, κρασί και νερό, και έσφαξε από πάνω δύο μαύρα ζώα.
Οι ψυχές ήρθαν στο αίμα.
Ήρθαν νύφες, νέοι άντρες, γέροι, κορίτσια, πολεμιστές με τρύπια πανοπλία — πλήθος με μια κραυγή που, γράφει ο Όμηρος, τον έκανε να χλωμιάσει από φόβο. Τις κρατούσε μακριά με το σπαθί του μέχρι να μιλήσει ο μάντης.
Πρώτος όμως εμφανίστηκε ο Ελπήνωρ: ένας νεαρός σύντροφός του που είχε κοιμηθεί μεθυσμένος στη σκεπή της Κίρκης, ξύπνησε απότομα και έπεσε. Είχε πεθάνει την προηγούμενη μέρα και ο Οδυσσέας ούτε το είχε προσέξει. Του ζήτησε μία μόνο χάρη: να μη μείνει άθαφτος.
Μετά ήρθε ο Τειρεσίας και του είπε τα πρακτικά: μην αγγίξετε τα βόδια του Ήλιου, θα φτάσεις μόνος, θα βρεις μνηστήρες στο σπίτι σου.
Και μετά ήρθε η μητέρα του.
Η Αντίκλεια ήταν ζωντανή όταν έφυγε για την Τροία. Ο Οδυσσέας ρώτησε πώς πέθανε, και εκείνη απάντησε ότι δεν την πήρε αρρώστια: «η λαχτάρα για σένα μου πήρε τη ζωή».
Τρεις φορές άπλωσε τα χέρια να την αγκαλιάσει. Τρεις φορές πέρασε μέσα από τη μορφή της, «σαν σκιά ή σαν όνειρο».
Είδε ύστερα τους παλιούς του συντρόφους. Ο Αγαμέμνων του διηγήθηκε πώς τον δολοφόνησαν στο δείπνο του γυρισμού.
Και ήρθε ο Αχιλλέας. Ο Οδυσσέας τον χαιρέτησε λέγοντας ότι δεν πρέπει να λυπάται: όσο ζούσε τον τιμούσαν σαν θεό, και τώρα βασιλεύει ανάμεσα στους νεκρούς.
Η απάντηση είναι η πιο διάσημη πρόταση για τον θάνατο στην αρχαία λογοτεχνία. «Μη μου μιλάς παρηγορητικά για τον θάνατο», λέει ο Αχιλλέας. «Θα προτιμούσα να είμαι δουλευτής στα χωράφια ενός φτωχού, χωρίς δική μου γη, παρά να βασιλεύω σε όλους τους νεκρούς».
Ο ήρωας που είχε διαλέξει σύντομη ζωή με δόξα αντί για μακριά και άσημη, το λέει ο ίδιος: διάλεξε λάθος.
Ένας μόνο δεν του μίλησε. Ο Αίας, ακόμα θυμωμένος για τα όπλα, στάθηκε σιωπηλός στο σκοτάδι και έφυγε χωρίς λέξη. Ο Οδυσσέας γράφει ότι αυτή η σιωπή τον πόνεσε περισσότερο από όλα όσα άκουσε.
Στο τέλος το πλήθος των ψυχών μεγάλωσε τόσο που φοβήθηκε, γύρισε στο καράβι και έφυγε. Πρώτη του δουλειά, γυρίζοντας στο νησί της Κίρκης, ήταν να θάψει τον Ελπήνορα.