Ο Οιδίποδας και το αίνιγμα της Σφίγγας

Το μαντείο των Δελφών είχε προειδοποιήσει τον Λάιο, τον βασιλιά της Θήβας: «Ο γιος σου θα σε σκοτώσει». Όταν λοιπόν γεννήθηκε το παιδί, ο Λάιος διέταξε να το αφήσουν στο βουνό για να πεθάνει. Ένας βοσκός όμως λυπήθηκε το μωρό και το έδωσε κρυφά σε ανθρώπους από την Κόρινθο. Έτσι ο Οιδίποδας μεγάλωσε στο παλάτι της Κορίνθου και πίστευε ότι ο βασιλιάς Πόλυβος και η βασίλισσα Μερόπη ήταν οι πραγματικοί του γονείς.

Όταν έγινε νέος, κάποιος του είπε ότι δεν ήταν αληθινό παιδί του Πόλυβου. Ανήσυχος, ο Οιδίποδας πήγε στους Δελφούς για να μάθει την αλήθεια. Η απάντηση ήταν τρομερή: «Θα σκοτώσεις τον πατέρα σου και θα παντρευτείς τη μητέρα σου». Για να μη γίνει ποτέ κάτι τέτοιο, αποφάσισε να μην ξαναγυρίσει στην Κόρινθο.

Στον δρόμο προς τη Θήβα, σε ένα στενό σταυροδρόμι, συνάντησε μια άμαξα με έναν αγέρωχο γέρο. Μάλωσαν για το ποιος θα περάσει πρώτος, ο καβγάς αγρίεψε, και ο Οιδίποδας τον σκότωσε. Δεν ήξερε ότι ο άγνωστος ήταν ο Λάιος — ο πατέρας του.

Έξω από τη Θήβα τον περίμενε η Σφίγγα, ένα τέρας με σώμα λιονταριού, φτερά πουλιού και κεφάλι γυναίκας. Σε κάθε περαστικό έλεγε το ίδιο αίνιγμα: «Τι περπατάει το πρωί με τέσσερα πόδια, το μεσημέρι με δύο και το βράδυ με τρία;» Όποιος δεν έβρισκε την απάντηση, πέθαινε. Ο Οιδίποδας σκέφτηκε ήρεμα και απάντησε: «Ο άνθρωπος· μωρό μπουσουλάει με τα τέσσερα, μεγάλος περπατάει με τα δύο πόδια, και γέρος στηρίζεται σε μπαστούνι». Η Σφίγγα, νικημένη, έπεσε από τον βράχο και σκοτώθηκε.

Οι Θηβαίοι, γεμάτοι ευγνωμοσύνη, έκαναν τον Οιδίποδα βασιλιά και του έδωσαν γυναίκα τη χήρα του Λάιου, την Ιοκάστη. Έζησαν χρόνια ευτυχισμένοι και απέκτησαν τέσσερα παιδιά, χωρίς να ξέρουν την αλήθεια.

Κάποτε όμως έπεσε στην πόλη βαριά αρρώστια, και το μαντείο ζήτησε να βρεθεί ο δολοφόνος του Λάιου. Ο Οιδίποδας έψαξε επίμονα — και ανακάλυψε ότι ο δολοφόνος ήταν ο ίδιος, και ότι η γυναίκα του ήταν η μητέρα του. Η Ιοκάστη δεν άντεξε τον πόνο και έδωσε τέλος στη ζωή της, ενώ ο Οιδίποδας τυφλώθηκε με τα ίδια του τα χέρια και έφυγε από τη Θήβα φτωχός και μόνος.