Ο Χείρωνας, ο δάσκαλος των ηρώων

Ο Χείρωνας ήταν γιος του Κρόνου και της Ωκεανίδας Φιλύρας και ήταν αθάνατος. Ζούσε σε μια σπηλιά στο Πήλιο. Οι αρχαίες πηγές τον παρουσιάζουν ως σοφό δάσκαλο, που γνώριζε την ιατρική, τη μουσική, το κυνήγι και την πολεμική τέχνη. Μετέδιδε αυτή τη γνώση στους νέους που μεγάλωναν κοντά του.

Οι παραδόσεις τού δίνουν πολλούς μαθητές. Ανάμεσά τους ήταν ο Ιάσονας, που αργότερα αναζήτησε το χρυσόμαλλο δέρας, ο Αχιλλέας, ο μεγάλος πολεμιστής της Τροίας, και ο Ασκληπιός, που έγινε περίφημος θεραπευτής. Δεν εμφανίζονται όλοι οι μαθητές στις ίδιες αρχαίες πηγές, όμως αυτοί οι τρεις συνδέονται στενά με τον Χείρωνα.

Μια μέρα ο Ηρακλής πολεμούσε με άλλους Κενταύρους. Τα βέλη του ήταν βουτηγμένα στο δηλητήριο της Λερναίας Ύδρας — ένα δηλητήριο για το οποίο δεν υπήρχε γιατρειά. Σύμφωνα με τον Απολλόδωρο, ένα βέλος πέρασε μέσα από το χέρι ενός Κενταύρου και καρφώθηκε στο γόνατο του Χείρωνα.

Ο Ηρακλής τράβηξε το βέλος και έβαλε πάνω στην πληγή ένα φάρμακο που του έδωσε ο ίδιος ο Χείρωνας. Η πληγή όμως δεν μπορούσε να θεραπευτεί. Ο μεγάλος θεραπευτής δεν μπορούσε να γιατρέψει τον εαυτό του.

Και τότε άρχισε το πραγματικό μαρτύριο. Επειδή ήταν αθάνατος, δεν μπορούσε να πεθάνει. Ο πόνος δεν θα τελείωνε ποτέ.

Ο Προμηθέας ήταν δεμένος στον βράχο του Καυκάσου. Για να ελευθερωθεί, έπρεπε κάποιος αθάνατος να δεχτεί να πεθάνει στη θέση του.

Ο Χείρωνας ζήτησε να δώσει την αθανασία του. Δέχτηκε να πεθάνει, για να ελευθερωθεί ο Προμηθέας. Ο Δίας συμφώνησε. Ο πόνος του Χείρωνα σταμάτησε και ο Προμηθέας ξαναβρήκε την ελευθερία του.

Σε μεταγενέστερες παραδόσεις, ο Χείρωνας έγινε αστερισμός. Άλλες πηγές τον συνδέουν με τον Κένταυρο και άλλες με τον Τοξότη. Δεν συμφωνούν όλες για το ποια μορφή πήρε στον ουρανό.

Σήμερα πολλοί βλέπουν στον Χείρωνα την εικόνα του «πληγωμένου θεραπευτή»: ενός σοφού που μπορεί να βοηθά τους άλλους, αλλά όχι τον εαυτό του. Αυτή είναι μια νεότερη ερμηνεία του μύθου, όχι λόγια των αρχαίων συγγραφέων.