Μυθολογία · Επίπεδο Γ1
Οι Πιερίδες και ο Θάμυρις
Δύο φορές κάποιος προκάλεσε τις Μούσες. Και τις δύο φορές έχασε ακριβώς αυτό που είχε.
Στην Πιερία, κάτω από τον Όλυμπο, ζούσε ένας πλούσιος άνθρωπος με εννιά κόρες. Τις είχε μεγαλώσει στη μουσική και ήταν πράγματι εξαιρετικές. Επειδή ήταν εννιά, όπως οι Μούσες, άρχισαν να πιστεύουν ότι είναι το ίδιο πράγμα.
Ανέβηκαν στον Ελικώνα και προκάλεσαν τις θεές σε αγώνα. Κριτές θα ήταν οι νύμφες των πηγών.
Τραγούδησαν πρώτες οι Πιερίδες. Και το θέμα που διάλεξαν λέει τα πάντα: τραγούδησαν τη Γιγαντομαχία — αλλά από την ανάποδη. Έδειξαν τους θεούς να τρέχουν τρομαγμένοι στην Αίγυπτο και να κρύβονται μεταμορφωμένοι σε ζώα. Ήταν χλευασμός, ντυμένος τραγούδι.
Μετά τραγούδησε η Καλλιόπη για τις Μούσες. Διάλεξε τη Δήμητρα: την αρπαγή της Περσεφόνης, την περιπλάνηση της μητέρας, το σιτάρι που δόθηκε στους ανθρώπους. Τραγούδησε, δηλαδή, για την πείνα και για την παρηγοριά.
Οι νύμφες ψήφισαν ομόφωνα.
Οι Πιερίδες δεν δέχτηκαν την ήττα. Άρχισαν να φωνάζουν, να βρίζουν και να απειλούν. Και τότε, γράφει ο Οβίδιος, καθώς φώναζαν, τα λόγια τους άρχισαν να αλλάζουν: οι φωνές τους έγιναν πιο κοφτές, τα χέρια τους γέμισαν φτερά, το πρόσωπό τους μάκρυνε σε ράμφος.
Έγιναν καρακάξες. Το πουλί που δεν σταματάει να φωνάζει και που μιμείται ήχους χωρίς να καταλαβαίνει κανέναν.
Λίγο διαφορετική είναι η ιστορία του Θάμυρι.
Ο Θάμυρις ήταν Θρακιώτης και σπουδαίος τραγουδιστής — ο Όμηρος τον αναφέρει στην Ιλιάδα. Δεν κορόιδεψε κανέναν. Απλώς καυχήθηκε ότι θα νικούσε τις Μούσες σε αγώνα, και ζήτησε ως έπαθλο, αν κέρδιζε, να τον αγαπήσουν όλες.
Έχασε.
Οι Μούσες δεν τον μεταμόρφωσαν σε τίποτα. Του πήραν δύο πράγματα: το φως των ματιών του και τη μνήμη των τραγουδιών του. Τον άφησαν ζωντανό, τυφλό, με τη λύρα στα χέρια και χωρίς να θυμάται πώς παίζεται.
Ο Πλάτωνας, στο τέλος της Πολιτείας, βάζει την ψυχή του Θάμυρι να διαλέγει την επόμενη ζωή της. Διαλέγει να γίνει αηδόνι — το πουλί που τραγουδάει και δεν χρειάζεται μάτια.
Οι δύο ιστορίες μαζί λένε κάτι πιο ακριβές από «μην προκαλείς τους θεούς». Οι Πιερίδες τιμωρήθηκαν για τον χλευασμό και έγιναν θόρυβος. Ο Θάμυρις τιμωρήθηκε για την υπερβολή και του αφαιρέθηκε ακριβώς το δώρο του. Η τιμωρία, και στις δύο περιπτώσεις, δεν είναι κάτι ξένο που έρχεται από έξω — είναι η ίδια η ικανότητά τους γυρισμένη ανάποδα.