Ο Νεοπτόλεμος

Ο γιος ζούσε στη Σκύρο και ήταν σχεδόν παιδί. Δεν είχε γνωρίσει τον πατέρα του. Τον έλεγαν Νεοπτόλεμο, «τον νέο στον πόλεμο».

Ο Οδυσσέας πήγε να τον φέρει.

Στον Φιλοκτήτη του Σοφοκλή τον βρίσκουμε στην πρώτη του δοκιμασία, και δεν είναι μάχη. Ο Οδυσσέας του ζητάει να ξεγελάσει τον άρρωστο Φιλοκτήτη με ένα ψέμα, για να του πάρει το τόξο. Ο νέος αρνείται: λέει ότι προτιμά να αποτύχει τίμια παρά να νικήσει με δόλο, γιατί «τέτοιος ήταν και ο πατέρας μου».

Πείθεται τελικά, το κάνει — και μετά, μη αντέχοντας, επιστρέφει το τόξο και ομολογεί τα πάντα. Είναι η σπάνια στιγμή σε αρχαία τραγωδία όπου κάποιος μετανοεί εγκαίρως.

Στην Τροία όμως ο ίδιος άνθρωπος κάνει τα χειρότερα πράγματα του πολέμου.

Ήταν από τους πρώτους μέσα στον Δούρειο Ίππο. Τη νύχτα της άλωσης όρμησε στο παλάτι, βρήκε τον γέρο Πρίαμο να έχει καταφύγει στον βωμό του Δία μέσα στην αυλή του — και τον έσφαξε εκεί, πάνω στον βωμό, μπροστά στη γυναίκα του.

Ήταν αυτός που πέταξε τον Αστυάνακτα, τον μικρό γιο του Έκτορα, από τα τείχη. Ήταν αυτός που έσφαξε την Πολυξένη στον τάφο του πατέρα του.

Πήρε ως λάφυρο την Ανδρομάχη, τη χήρα του Έκτορα, και επέστρεψε.

Το τέλος του ήρθε στους Δελφούς. Οι πηγές διαφωνούν γιατί πήγε: άλλες λένε για να ζητήσει εξηγήσεις από τον Απόλλωνα, που είχε οδηγήσει το βέλος στον πατέρα του· άλλες, ότι πήγε να λεηλατήσει τον ναό.

Σκοτώθηκε μέσα στο ιερό, σε καβγά για το κρέας μιας θυσίας. Τον έθαψαν κάτω από το κατώφλι του ναού.

Οι Δελφοί του πρόσφεραν έκτοτε τιμές κάθε χρόνο. Οι αρχαίοι εξηγούσαν την παράξενη αυτή λατρεία ως εξιλέωση: το ιερό είχε δεχτεί φόνο μέσα του και το χρωστούσε στον νεκρό.

Ο Νεοπτόλεμος έμεινε στην παράδοση ως το πιο δύσκολο πρόσωπο του κύκλου. Δεν είναι κακός εξαρχής — τον βλέπουμε στον Σοφοκλή να αρνείται το ψέμα από ένστικτο. Είναι ένα παιδί που το έφεραν σε πόλεμο δεκαετίας για να κάνει αυτό που δεν μπορούσαν πια οι μεγάλοι, και το έκανε.