Μυθολογία · Επίπεδο Β1
Ο Ερμής και ο Άργος ο Πανόπτης
Είχε εκατό μάτια και τα μισά έμεναν πάντα ανοιχτά. Δεν τον νίκησε όπλο — τον νίκησε μια ιστορία.
Ο Δίας είχε μεταμορφώσει την Ιώ σε λευκή δαμάλα για να την κρύψει από την Ήρα. Η Ήρα δεν ξεγελάστηκε: ζήτησε το ζώο ως δώρο, και ο Δίας δεν μπορούσε να αρνηθεί χωρίς να ομολογήσει τα πάντα.
Η Ήρα την έδεσε σε μια ελιά και έβαλε φύλακα τον Άργο.
Τον έλεγαν Πανόπτη, «αυτόν που βλέπει τα πάντα». Είχε εκατό μάτια σε όλο του το κεφάλι και το σώμα. Όταν κοιμόταν, έκλεινε μόνο τα μισά· τα υπόλοιπα πενήντα έμεναν ανοιχτά και φύλαγαν. Ήταν, με άλλα λόγια, ένας φύλακας που δεν κοιμόταν ποτέ ολόκληρος.
Ο Δίας έστειλε τον Ερμή να την ελευθερώσει.
Ο Ερμής δεν πήγε με σπαθί. Πήγε ντυμένος βοσκός, με μια φλογέρα από καλάμι, και κάθισε δίπλα του σαν να περνούσε τυχαία.
Έπαιξε. Ο Άργος άκουγε ευχαριστημένος και τον κάλεσε να καθίσει στη σκιά. Κουβέντιασαν. Το απόγευμα προχωρούσε.
Κάποια στιγμή ο Άργος τον ρώτησε από πού βγήκε αυτό το παράξενο όργανο, που δεν το είχε ξαναδεί.
Και ο Ερμής άρχισε να του διηγείται την ιστορία του Πάνα και της Σύριγγας: τη νύμφη που έτρεχε, το ποτάμι που την σταμάτησε, τα καλάμια, τον αέρα που πέρασε μέσα τους και έβγαλε τον πρώτο ήχο.
Τη διηγήθηκε αργά. Πολύ αργά.
Ο Οβίδιος γράφει ότι, καθώς μιλούσε, ο Ερμής παρακολουθούσε τα μάτια. Ένα ένα έκλειναν. Το είκοσι, το πενήντα, το ογδόντα.
Όταν έκλεισε και το τελευταίο, ο θεός σταμάτησε να μιλάει και τον σκότωσε.
Από τότε ο Ερμής πήρε το επίθετο Αργειφόντης, «ο φονιάς του Άργου» — το προσωνύμιο με το οποίο τον αναφέρει συνεχώς ο Όμηρος.
Η Ήρα δεν άφησε τον φύλακά της να χαθεί. Μάζεψε τα εκατό μάτια και τα έβαλε στην ουρά του πουλιού της, του παγωνιού. Είναι ακόμα εκεί.
Και μετά έστειλε μια αλογόμυγα να τσιμπάει την Ιώ αδιάκοπα, που την έτρεξε από την Ελλάδα ως την Αίγυπτο — και ο Ιόνιος και ο Βόσπορος, «το πέρασμα της αγελάδας», κρατούν το όνομά της.