Η Ιφιγένεια στην Αυλίδα

Χίλια ελληνικά πλοία είχαν συγκεντρωθεί στην Αυλίδα, έτοιμα να σαλπάρουν για την Τροία. Όμως ο άνεμος έπεσε· μέρες ολόκληρες βασίλευε άπνοια και ο στρατός λιώνει από την αναμονή. Ο μάντης Κάλχας αποκάλυψε την αιτία: η θεά Άρτεμη ήταν οργισμένη με τον Αγαμέμνονα — κατά την παράδοση, επειδή είχε σκοτώσει ένα ιερό της ελάφι και είχε καυχηθεί γι' αυτό. Ο στόλος θα έφευγε μόνο αν ο αρχιστράτηγος θυσίαζε στη θεά την κόρη του, την Ιφιγένεια.

Ο Αγαμέμνονας βρέθηκε μπροστά σε αβάσταχτο δίλημμα: ο πατέρας μέσα του αρνιόταν, ο αρχηγός υποχωρούσε στην πίεση του στρατού και του αδελφού του, του Μενελάου. Τελικά κατέφυγε σε ένα σκληρό τέχνασμα: έστειλε γράμμα στη γυναίκα του, την Κλυταιμνήστρα, να φέρει την Ιφιγένεια στην Αυλίδα, με το πρόσχημα ότι θα την πάντρευε με τον Αχιλλέα. Μετανιωμένος, έγραψε δεύτερο γράμμα για να ακυρώσει το ταξίδι — αλλά αυτό δεν έφτασε ποτέ, κι έτσι μητέρα και κόρη έφτασαν στο στρατόπεδο γεμάτες χαρά για τον γάμο.

Η αλήθεια δεν άργησε να αποκαλυφθεί. Η Κλυταιμνήστρα ξέσπασε με οργή εναντίον του άντρα της, ενώ η Ιφιγένεια έπεσε στα πόδια του πατέρα της και τον ικέτεψε να τη λυπηθεί, θυμίζοντάς του πόσο την αγαπούσε όταν ήταν μικρή. Ακόμη και ο Αχιλλέας, έξαλλος που το όνομά του είχε χρησιμοποιηθεί ως δόλωμα, υποσχέθηκε να την υπερασπιστεί με το σπαθί του — αλλά ο στρατός ολόκληρος απαιτούσε πια τη θυσία.

Και τότε, στην τραγωδία του Ευριπίδη, συμβαίνει κάτι απροσδόκητο: η ίδια η Ιφιγένεια αλλάζει. Αφού ο θάνατός της είναι αναπόφευκτος, αποφασίζει να πεθάνει εκούσια, με αξιοπρέπεια, όχι σαν θύμα που το σέρνουν. «Δίνω το σώμα μου στην Ελλάδα», λέει· αν η θυσία της ανοίξει τον δρόμο για την Τροία, η ζωή της θα έχει νόημα. Ζητά από τη μητέρα της να μην την πενθήσει και προχωρά μόνη της προς τον βωμό.

Τη στιγμή όμως που το μαχαίρι έπεσε, λέει ο μύθος, η Άρτεμη έκανε το θαύμα της: στη θέση της κοπέλας βρέθηκε ένα ελάφι, ενώ η Ιφιγένεια μεταφέρθηκε από τη θεά στη μακρινή χώρα των Ταύρων, όπου έγινε ιέρειά της — εκεί την ξαναβρίσκουμε σε άλλη τραγωδία του Ευριπίδη. Ο άνεμος φύσηξε και ο στόλος σάλπαρε για την Τροία.

Η Κλυταιμνήστρα όμως δεν συγχώρησε ποτέ. Η θυσία της Αυλίδας έγινε το σπέρμα μιας νέας τραγωδίας: δέκα χρόνια αργότερα, όταν ο Αγαμέμνονας γύρισε νικητής, τον περίμενε στο παλάτι η εκδίκησή της.