Μυθολογία · Επίπεδο Β1
Ο Δάμων και ο Φιντίας
Ο ένας εγγυήθηκε με τη ζωή του ότι ο φίλος του θα επιστρέψει.
Στις Συρακούσες, ο τύραννος Διονύσιος καταδίκασε σε θάνατο έναν άντρα που τον έλεγαν Φιντία. Σε ορισμένες αρχαίες πηγές, η κατηγορία ήταν ότι συνωμοτούσε εναντίον του.
Ο Φιντίας δεν ζήτησε χάρη.
Ζήτησε αναβολή.
Ζήτησε χρόνο για να τακτοποιήσει τις υποθέσεις του και να φροντίσει τους δικούς του ανθρώπους πριν πεθάνει. Ο Κικέρωνας μιλά για λίγες μέρες, ενώ ο Πορφύριος για το υπόλοιπο της ίδιας ημέρας. Ο Φιντίας υποσχέθηκε ότι θα γυρίσει.
Ο Διονύσιος γέλασε. Κανένας καταδικασμένος δεν γυρίζει.
Και τότε προχώρησε μπροστά ένας φίλος του Φιντία, ο Δάμων.
Ήταν και οι δύο Πυθαγόρειοι. Η πιστή φιλία ανάμεσα στα μέλη της πυθαγόρειας κοινότητας ήταν γνωστή στους αρχαίους συγγραφείς.
Ο Δάμων πρότεινε κάτι απλό. Να μπει αυτός στη φυλακή. Αν ο Φιντίας δεν γυρίσει την ορισμένη μέρα, να τον σκοτώσουν στη θέση του.
Ο Διονύσιος έμεινε έκπληκτος, αλλά δέχτηκε. Σε μια εκδοχή της ιστορίας, ο ίδιος είχε οργανώσει αυτή τη δοκιμή για να ελέγξει τη φιλία τους.
Ο Φιντίας έφυγε. Ο Δάμων έμεινε δεμένος.
Οι μέρες περνούσαν. Στην πόλη όλοι μιλούσαν γι' αυτό.
Μερικοί επαινούσαν τον Δάμωνα. Άλλοι τον θεωρούσαν ανόητο και κορόιδευαν την απόφασή του.
Εκείνος απαντούσε ήσυχα ότι δεν έχει καμία αμφιβολία.
Ήρθε η τελευταία μέρα. Ο Φιντίας δεν φαινόταν.
Έβγαλαν τον Δάμωνα έξω. Ήταν έτοιμος.
Και την τελευταία στιγμή, μέσα από το πλήθος, έτρεξε ο Φιντίας.
Είχε ολοκληρώσει τις υποθέσεις του και έφτασε τρέχοντας, λίγο πριν τελειώσει η ημέρα. Οι παλιότερες πηγές δεν εξηγούν ότι κάποια συγκεκριμένη περιπέτεια τον είχε καθυστερήσει.
Ζήτησε να πάρει τη θέση του, όπως είχαν συμφωνήσει.
Ο Δάμων σώθηκε επειδή ο φίλος του τήρησε την υπόσχεσή του. Ο Διόδωρος γράφει ότι αυτή η πράξη φιλίας γέμισε όλους με θαυμασμό. Δεν αναφέρει καβγά για το ποιος θα πεθάνει ούτε χειροκρότημα του πλήθους.
Ο Διονύσιος σηκώθηκε και έδωσε χάρη στον Φιντία.
Ύστερα ζήτησε από τους δύο κάτι που κανείς δεν το περίμενε: να τον δεχτούν ως τρίτο φίλο.
Ο Κικέρωνας λέει μόνο ότι ο Διονύσιος τούς το ζήτησε. Ο Πορφύριος και ο Ιάμβλιχος προσθέτουν ότι οι δύο φίλοι αρνήθηκαν, χωρίς να εξηγήσουν τον λόγο.
Την ιστορία τη διηγούνται ο Κικέρωνας, ο Διόδωρος, ο Πορφύριος και ο Ιάμβλιχος, με σημαντικές διαφορές. Σε όλες τις εκδοχές, όμως, η πίστη του ενός φίλου στον άλλο είναι το κέντρο της αφήγησης.
Η ιστορία έγινε παράδειγμα της πυθαγόρειας φιλίας: ο Δάμων εμπιστεύτηκε τον Φιντία τόσο πολύ, ώστε έβαλε σε κίνδυνο τη ζωή του. Μπορεί επίσης να διαβαστεί ως αντίθεση ανάμεσα στην εξουσία του Διονύσιου και σε μια σχέση που δεν μπορούσε να διατάξει.